Էսսե ժամանակակից հայ սիրահարների կյանքի մասին Հայաստանի գավառական քաղաքներում

Երբ քայլում ես Ստեփանավան քաղաքի կենտրոնական փողոցով դեպի վեր, դիմացդ խոյանում է Ստեփան Շահումյանի տուն–թանգարանը։ Քիչ ավելի վեր հայտնի այգին է՝ сад-ը, որտեղ և ամառային տաք օրերին հավաքվում քաղաքի ջահելությունը։

Այստեղ են որպես կանոն տեղի ունենում այն հանդիպումները, որոնք փոխում են ջահելների կյանքը... Հանդիպում են 15–17, երբեմն՝ մինչև 19 տարեկան երիտասարդներ ու սիրահարվում, դե իսկ հետո էլ պետք է հանդիպել, ինչպես ասում են՝ միասին «դուրս գալ», չէ՞։ Եվ հենց այստեղ էլ սկսվում է մեր պատմությունը։

Առաջին պրոբլեմը, որ պետք է լուծի սիրահարված աղջիկը, հետևյալն է՝ ինչ հագնել։ Ինչպե՞ս ընտրել կիսաշրջազգեստի օպտիմալ երկարությունը, որ և՛ չհրավիրի բարկացկոտ հայրիկի ուշադրությունը, և՛ գետնով չտա նամուսով հայ աղջկա պատիվը, և՛ միաժամանակ ստիպի տղայի սրտին տրոփել։

Այնուհետև պետք է ընտրել համապատասխան բլուզ՝ հնարավորին չափ շատ փայլփլուն քարերով, և ծամկալի մեջ բանտարկել շքեղ վարսերը, իսկ դեմքը ծանրաբեռնել կոսմետիկայով, ապա համենայն դեպս գլխարկ դնել, որ մայրը ոչինչ չնկատի :)

Դառնանք տղային... Խնամքով հարդարված մազեր, ճակատին՝ փոքրիկ մազափունջ, աչք ծակելու աստիճան փայլեցված սև սրաքիթ կոշիկներ... Իսկ հետո պետք է պատասխանել մոր հարցին՝ Էս ու՞ր սենց զուգված–զարդարված։ «Հեչ, մամ, տղեքի հետ հանդիպելու»...

«Տղեքի հետ» հանդիպումը կայանում է մի որևէ մենավոր փողոցում կամ նրբանցքում, ստեփանավաներեն ասած՝ տուպիկում (իսկ այդպիսիք այնտեղ քիչ չեն), և այստեղ սիրահար զույգի առջև ծառանում են նորանոր դժվարություններ...

Դրանցից առաջինը փոքր քաղաքներում ծագող հավերժական հարցն է՝ ուր գնալ։ Զբոսնելու տեղ քիչ կա, տեսարժար վայրեր՝ նույնպես, իսկ քաղաքից դուրս տաքսիով երթևեկելը հարմար չէ դեռահասների գրպանին այն քաղաքում, որտեղ նրանց ծնողները դժվարությամբ են օրվա հացի փող վաստակում... Բայց լավ, լավատես լինենք ու ենթադրենք, թե այս պրոբլեմն այնուամենայնիվ լուծված է. գնում ենք, ասենք, հենց նույն Ստեփան Շահումյանի տուն–թանգարան։

Ի՞նչ կտեսնի սիրահարներին հետևող անհամեստ աչքը։

Կտեսնի երկու երիտասարդների, ովքեր վախեցած գազանիկների նման քայլում են փողոցով միմյանցից հեռու–հեռու, որպեսզի տեսնողը չհասկանա, որ միասին են։ Բայց բախտները չի բերում. դիմացից «ծլում» է աղջկա հարևանուհին. «Աղջի՞, էս ո՞ւր ես գնում»։ «Հեչ, Սոֆիկ տոտա, մաման խանութ ա ուղարկել՝ սեմուչկա առնելու»։ «Հաա, դե զգույշ բան–ման չպատահի»։

Հարևանուհու քննախույզ հայացքը կանգ է առնում քիչ հեռվում կանգնած տղայի վրա ու անցնում առաջ։

Արգելքը հաղթահարված է :)

Բայց սա դեռ ամենը չէ։

Գավառական յուրաքանչյուր քաղաքի անքակտելի մասն են կազմում փողոցի նստարաններին նստած հետաքրքրասեր տատիկներն ու մայրիկները, ում բան ու գործի անունը փողոցով անցնող–դարձողներին չափչփելն է, եզրակացություններ անելը և այդ մասին ողջ թաղին տեղեկացնելը։ Թաղի BBC–ների հետաքրքրասեր հայացքների տակով անցնելը հատուկ համարձակություն է պահանջում դեռատի աղջկանից։ Ու մինչ նա, հայացքը խոնարհած, անցնում է փողոցով, նստարաններին մի իսկական աժիոտաժ է սկսվում. «Աղջի, էն Մարգոյի աղջիկը չի՞, հլա տես՝ ո՞ւր ա գնում սենց քսված–պռտված, էն տղեն իրա հետ չի՞»։

Ու եթե ջահելների բախտը չբերի, նույն օրը երեկոյան ողջ թաղը կտեղեկանա, որ «Մարգոյի աղջիկը» կարճ յուբկան հագին ինչ–որ տղայի հետ զբոսանքի էր դուրս ելել։ Սա՝ վատագույն դեպքում։ Իսկ լավագույն դեպքում Մարգոն դեղին քարտ կստանա հարևանությունից՝ աղջկա դիմահարդարանքը չափավորելու վերջնագրով։

Մինչ այդ ջահելներն արդեն նպատակակետ են հասել։ Կարծում եք՝ նրանց հանգի՞ստ են թողել։ Բոլորովի՛ն։ Չնայած քաղաքը փոքրիկ է, բնակչությունն էլ՝ նոսր, ժամադրավայրի կողքով անընդհատ անցնողների հոսքը երիտասարդներին փշերի վրա է պահում։ Բռնվելու ահը ստիպում է նրանց ծայրահեղ զգույշ լինել։ Ու յուրաքանչյուր պատահական անցորդի քայլերը տագնապահար զնգում են աղջկա սրտում՝ թեթևակի ինֆարկտ ապահովելով նաև տղայի՛ համար...

...Երեկոյանում է։ Կենտրոնական փողոցում (և միայն այնտեղ) վառվում են լապտերները։ Իսկ ջահելները մութ նրբանցներով տուն են ծլկում՝ այն բանից հետո, երբ տղան հաջողեցնում է աղջկանից հաջորդ օրը հանդիպելու խոստում պոկել...

Իսկ հաջորդ օրը կկրկնվի նույն պատմությունը՝ փոքր–ինչ այլ նրբերանգներով։ Ու կանցնեն ամիսներ, ու տղաների ծնողները մի օր մատանի կտանեն աղջկա տուն, ու... Բայց սա արդեն բոլորովին ուրիշ պատմություն է :)

Հ.Գ. Օրերից մի օր ես ու քույրերս որոշեցինք իջնել պաղպաղակ գնելու։ Նոր էինք թեքվել դեպի թանգարան (այո, ճիշտ կռահեցիք՝ Ստեփան Շահումյանի), երբ նկատեցինք կողք–կողքի կանգնած երիտասարդ տղայի ու աղջկա։ Նրանք, որ նույնիսկ իրար ձեռք էլ չէին բռնել, այլ ընդամենը կանգնած զրուցում էին, մեզ տեսնելով՝ անմիջապես միմյանցից հեռու քաշվեցին։ Տղան հայացքը շուռ տվեց դեպի պատը, իսկ աղջիկը սկսեց ամենայն ուշադրությամբ զննել իր բջջային հեռախոսը...

Հ.Հ.Գ. Իմ խորին համոզմամբ՝ եթե քաղաքում արևոտ եղանակ է, ու օդի մեջ հազիվ լսելի բույր կա մարդկությանն անհայտ ծաղիկների, բայց չկան փողոցով ձեռք–ձեռքի զբոսնող սիրահար զույգեր, ուրեմն այդ քաղաքը մեռած է...