Եվ նորից Երևանի մասին...
Համարյա մեկ ամիս չէի եղել Երևանում... Երկար ընդմիջումից հետո քայլում եմ Աբովյան փողոցի ձախ մայթով դեպի վեր ու հանկարծ զարմացած կանգ առնում. քաղաքում ընթացող ու կարծես թե վերջ չունեցող շինարարական աշխատանքների մասին ազդարարող թիթեղների երևից վեր էր խոյանում եկեղեցու գմբեթ... Մեխվել եմ մայթին ու մտածում՝ սա՞ որտեղից հայտնվեց։ Ով որտե՞ղ է լեզվի ինստիտուտի եռակամար հոյակերտ շենքը...
Իսկ պատմությունն այս սկսվել էր մի քանի տարի առաջ, երբ Հայ Առաքելական եկեղեցին պահանջեց, որ լեզվի ինստիտուտի շենքն իրեն հանձնեն։ Եղավ դատական քաշքշուկ, եղան բողոքներ ու զայրացած ելույթներ (որոնց մասին ինձ տեղեկացնում էր լեզվի ինստիտուտում աշխատող հարևանուհիս), բայց արդյունքում, միևնույն է, եկեղեցու պահանջը բավարարվեց։
Նպատա՞կը։
Եկեղեցին որոշել էր, որ շենքը հանրության աչքից թաքցնում էր փոքրիկ մատուռը և որ այն քանդել է պետք, որ մատուռը լավ երևա։ Եկեղեցին հաշվի չէր առնում, որ շենքն այնքան հին ու գեղեցիկ էր, որ ինքն էլ մի մատուռից ո՛չ պակաս մշակութային հուշարձան կարող էր համարվել... Եկեղեցին մոռացել էր, չէր ուզում հիշել, որ սովետական տարիներին, երբ կրոնն արմատախիլ էր արվում ժողովրդի միջից ու կինոթատրոն էր կառուցվում սբ. Պողոս–Պետրոսի տեղում, հենց ա՛յս շենքի շնորհիվ էր, որ փրկվեց մատուռը, քանի որ շենքն այն թաքցնում էր հանրության աչքից...
…Ամիսներ առաջ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը խոստացավ, որ շենքն, այնուամենայնիվ, չեն քանդի, բայց հետո հավանաբար փոխեց որոշումը։ Արդյունքում տասնյակ տարիներ Երևանը զարդարած շենքն այլևս հողին է հավասարված... Ակամայից հիշեցի ամռանը Թբիլիսիում անցկացրած օրերը, հին քաղաքում կատարած զբոսանքները ու տեղացի տղայի խոսքերը, «Մեր քաղաքում ոչ մի հին շենք երբևէ չի քանդվել»։ Բայց ասելու կարիք չկար էլ. ինքներս էլ տեսնում էինք, որ մարդիկ ապրում են 19–րդ դարից մնացած գունավոր 2-3–հարկանի տներում, կողքին` բարձրահարկեր, ու նույնիսկ կիսաքանդ շինությունները սրբորեն պահպանվում էին։ Հին թաղը կարծես թանգարան լիներ... Հենց միայն դա տեսնելու համար արժեր անքուն գիշերով կտրել 300 կիլոմետր ու երթուղային տաքսու մեջ այդքան փոշի կուլ տալ...
Իսկ Երևա՞նը... Պատմության դասատուս հպարտորեն հայտարարում էր՝ Երևանը հավերժական քաղաք Հռոմից հին է 29 տարով։ Ու հիմա հարց է ծագում՝ է օգու՞տն ինչ, որ հին է։ Ուր են հին թաղամասերը, հին շենքերը, այն ամենը, ինչ Երևանը յուրահատուկ էին դարձնում։ Ինչու՞ է Էրեբունին կորցնում իր դեմքն ու դառնում մի սովորական շարքային եվրոպական քաղաք։ Եվ ում են պետք այդքան շատ էլիտար շենքերը՝ սառը, անսիրտ ու օտար... Տխուր է :(
Իսկ լեզվի ինստիտուտի համար սիրտս դեռ ցավում է... Հետաքրքիր է, այդ տեղն այդպես էլ բա՞ց կմնա, թե՞ մոտ ապագայում այնտեղ էլ մի որևէ «օբյեկտ» կկառուցվի, ասենք՝ տափակ կտուրով, որպեսզի շենքն այնուամենայնիվ երևա։ Կապրենք՝ կտեսնենք...
Իսկ պատմությունն այս սկսվել էր մի քանի տարի առաջ, երբ Հայ Առաքելական եկեղեցին պահանջեց, որ լեզվի ինստիտուտի շենքն իրեն հանձնեն։ Եղավ դատական քաշքշուկ, եղան բողոքներ ու զայրացած ելույթներ (որոնց մասին ինձ տեղեկացնում էր լեզվի ինստիտուտում աշխատող հարևանուհիս), բայց արդյունքում, միևնույն է, եկեղեցու պահանջը բավարարվեց։
Նպատա՞կը։
Եկեղեցին որոշել էր, որ շենքը հանրության աչքից թաքցնում էր փոքրիկ մատուռը և որ այն քանդել է պետք, որ մատուռը լավ երևա։ Եկեղեցին հաշվի չէր առնում, որ շենքն այնքան հին ու գեղեցիկ էր, որ ինքն էլ մի մատուռից ո՛չ պակաս մշակութային հուշարձան կարող էր համարվել... Եկեղեցին մոռացել էր, չէր ուզում հիշել, որ սովետական տարիներին, երբ կրոնն արմատախիլ էր արվում ժողովրդի միջից ու կինոթատրոն էր կառուցվում սբ. Պողոս–Պետրոսի տեղում, հենց ա՛յս շենքի շնորհիվ էր, որ փրկվեց մատուռը, քանի որ շենքն այն թաքցնում էր հանրության աչքից...
…Ամիսներ առաջ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը խոստացավ, որ շենքն, այնուամենայնիվ, չեն քանդի, բայց հետո հավանաբար փոխեց որոշումը։ Արդյունքում տասնյակ տարիներ Երևանը զարդարած շենքն այլևս հողին է հավասարված... Ակամայից հիշեցի ամռանը Թբիլիսիում անցկացրած օրերը, հին քաղաքում կատարած զբոսանքները ու տեղացի տղայի խոսքերը, «Մեր քաղաքում ոչ մի հին շենք երբևէ չի քանդվել»։ Բայց ասելու կարիք չկար էլ. ինքներս էլ տեսնում էինք, որ մարդիկ ապրում են 19–րդ դարից մնացած գունավոր 2-3–հարկանի տներում, կողքին` բարձրահարկեր, ու նույնիսկ կիսաքանդ շինությունները սրբորեն պահպանվում էին։ Հին թաղը կարծես թանգարան լիներ... Հենց միայն դա տեսնելու համար արժեր անքուն գիշերով կտրել 300 կիլոմետր ու երթուղային տաքսու մեջ այդքան փոշի կուլ տալ...
Իսկ Երևա՞նը... Պատմության դասատուս հպարտորեն հայտարարում էր՝ Երևանը հավերժական քաղաք Հռոմից հին է 29 տարով։ Ու հիմա հարց է ծագում՝ է օգու՞տն ինչ, որ հին է։ Ուր են հին թաղամասերը, հին շենքերը, այն ամենը, ինչ Երևանը յուրահատուկ էին դարձնում։ Ինչու՞ է Էրեբունին կորցնում իր դեմքն ու դառնում մի սովորական շարքային եվրոպական քաղաք։ Եվ ում են պետք այդքան շատ էլիտար շենքերը՝ սառը, անսիրտ ու օտար... Տխուր է :(
Իսկ լեզվի ինստիտուտի համար սիրտս դեռ ցավում է... Հետաքրքիր է, այդ տեղն այդպես էլ բա՞ց կմնա, թե՞ մոտ ապագայում այնտեղ էլ մի որևէ «օբյեկտ» կկառուցվի, ասենք՝ տափակ կտուրով, որպեսզի շենքն այնուամենայնիվ երևա։ Կապրենք՝ կտեսնենք...
posted by Shauri at 3:18 PM
11 Comments:
Shauri
Shat kecces veradarnalu hamar!
U shat mi mtahogvir grogh linel-chlinelu harcov, ov asac vor es tarackum miayn groghnery karogh en haytnvel?
Mi xoskov, kez beghun blogging, u husov em vor ayceluneric el ches xrovi-paxchi:-) Isk menk el aveli xnayogh kgtnvenk:-)
Best
Իսկ Երևա՞նը... Պատմության դասատուս հպարտորեն հայտարարում էր՝ Երևանը հավերժական քաղաք Հռոմից հին է 29 տարով։ Ու հիմա հարց է ծագում՝ է օգու՞տն ինչ, որ հին է։...
Ayo,orinak erb aytselumes harevan Vrastany,vory menk idep aydkanel chenk sirum,Tiflisum hstak zgatsvum e vor da hin kaghak e,vorovhetev ayntegh chen tarvum avirich shinararakan ashxatankner kaghaki kentronum,yndhakaraky,yurakanchyur hin shenk hatuk lusavorvats e isk mer kaghakapetarany arets ameny vor hin Erevanist vochinch chtoghnen apaga serundnerin.
Yerevani hin tner@ aynkan el pahelu ban chen eghel. Tamanianic araj ayn gavarakan gyugh e eghel. Vor hin nkarner@ nayum es, lacd galis a - kisakand sekhic tner, ekegheciner u minaretner.
Isk lezvi instituti shenki veraberial yes miayn kasem vor da mi evs mi depk e yerb yekeghecin vochnchacnum e gitutyun@.
Yes noric kgrem im amenasiratz mejberumneric mek@:
"There is in every village a torch: the schoolmaster,and an extinguisher: the parson."
Victor Hugo
Mi angam arden andzradardzel enq arden ayd shenqi qandelu patmuthyan@. Iroq, geghecik shenq er ev arjer pahpanel. Iroq, katoghikosn angam xosacel er, wor shenq@ chi qandvi. Mi drakan ban ka sra mej, wor shat-shater@ chgitein ayd maturi goyuthyan masin u nranc hamar iskakan haytnuthyun dardzav or@ cerekov qaghaqi kentronum haytnvats hinavurc ekeghecin :)
Liovin hamadzayn em Nazaryani (ev Hyugoi het nuynpes :)), wor hin Yerevann aynqan el hrapurich tesq chi unecel ev aveli shat gyugh e eghel, qan qaghaq, i tarberuthyun asenq nuyn Tbilisii, worovhetev nuyn hay vacharakannern u metsaharustner@ xusapel en "taratsashrjanayin pakughi" (ayo, ayo, ays artahaytuhtyun@ minchev hima el ardiakan e) Yerevanic, ev nax@ntrel irenc mijocner@ nerdnel Tbilisium, wor@, imijiayloc, Kovkasi poxarqayi nstavayrn er nayev :) Aynspes wor hamematuthyunner@ mer ogtin chen :) Sa iharke shi ardaracnum ayn hatukent mshakutayin arjeq nerkayacnogh shenqeri averum@ buldozerov, inchpisin orinak Spayi Tunn er kam ayn hamarakalats qarerov shenqer@, woronq djbaxtuthyun unecan haytvel Hyusisayin poghotayi chanaparhin (eli mer djbaxtuthyun@ hyusisic ekav, espes el tars ban klini ? Abovyann ur e, Xachatur, kancheq mi hat estegh). Germanaci mi kollega unei, mi angam Hayastan aycelats jamanak harcrec, the qani tarekan en mer shenqer@. Im patasxan@, wor dranq hin en, hamarya 50-60 tarekan, shat zarmacrec nran, qani wor andzamb inqn aprum er 350 tarekan shenqum. De chunenq menq aydpisi shenqer, shat-shat 100-120 tarekan, woch avel.
Maturi dimac djvar shenq karucvi. Shauri, gisherov ancel es ayd vayrov ? Naxkin shenqi koghqer@ srcharanner ein, shenqi qandveluc heto dranc seghannern u nstaranner@ mnacel en. Ov eghel e Athenqum, khishi Acropolisi tesaranov srcharanner@. Namn mi ban hishecrec indz ayd taratsq@, manavand wor mardashat er, maturn u srcharani taratsqn el lusavorvats ein. Kam el matur@ poghoci koghmic shrjapakogh miharkani apake srcharan kkarucen, wor dzmern el karoghanan ashxatecle :) Da klini amenaharmar tarberak@, @st is.
Moraca avelacnel, wor irakan Erebunii vichakn aveli anmixitar e. Hima qandum en 19-rd daraverji u 20-rd daraskzbi shenqer@, isk hapa gnaceq Erebuni tangarani taratsq u teseq inch hasarakakan zugaran en dardzrel hazaramyakneri jaranguthyun@ ... dran inch ardaracum ka ? Ho edtegh el elitar shenqer chen karucum ? Der mi ban el tangarani taratsq e kochvum ...
Aram jan noric srjaran???:( Yes vor sirum em srjaran aycelel ays tari zgaci vor Yerevann iroq karces xexdvac lini srjarannerov. karces mecaharustnern aveli hetaqriq ban chen karox mtacel baci srjaran baceluc. vortex matucman makardake yev matucoxneri patrastvacutyune 0 e.
Iharke, urish ban chen karogh mtatsel, da mianshanak :))) Mi angam arden patmel em mer oligarxneric meki masin, wor@ kam xanut e sarqum, kam el aveli mets xanut :) Srcharanner kgoyateven aynqan jamanak, qani der usanognern u spyurqahayer@ stvar zangvatsnerov (tekuz ev boghoqelov spasarkan makardakic - tes kic blog@) aycelum en dranq amen amarayin ereko, aselov wor "Haystanum amenaaghvor@ cafe'-de-trottoir-nern en" u vcharum bavakanin mets gumarner. "Gortsarar hayi" aryan mej e "hac tvogh obyekt" karucel/unenal@, manavand wor aydpisi kafenern irenc ardaracnum en ekamti arumov.
Dzer gardzekov sturbuxer@,Costa coffeener@, Secund cuper@ Yerevani mej hachoghutiun gunenan?
Most probably, yes. But I am afraid that it will be for a short period of time.
Tbilisii masin.
http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&AID=2516&lng=arm&IID=1153
Միգուցե հին Երևանը ճարտարապետական հրաշք չէր, բայց միանշանակորեն կային շենքեր, որ պետք էր պահպանել...
Ուղղակի սովորություն ունենք նախքան նորը կառուցելը հինը քանդելու... Կարծես թե անհնար էր հին շինություններից լավերը պահպանել ու "էլիտար" շենքերը դրանց կողքին կառուցել [Էլ չեմ ասում հազարավոր մարդկանց մասին /Հյուսիսային պողոտա, Կոզեռն, Բուզանդ/, որ այդ ամենի արդյունքում անտուն մնացին կամ կոպեկներ ստացան հսկայական տների դիմաց]:
Նույն բանն էր կատարվում նաև քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելու ժամանակ, երբ վայրենաբար ոչնչացնում էինք հեթանոսական տաճարները:
Իսկ հիմա գլխներից ենք տալիս, բայց արդեն ուշ է...
Post a Comment
<< Home