ՀՀ բանակի հրթիռա-հրետանային զորքերի առօրյայից
1988: Արդեն 13 տարեկան էի ու կարող էի ինքս ընտրել, թե որ ճանապարհով եմ գնալ-գալու երաժշտական դպրոց: Ես նախընտրում էի քայլել մեր նոր տան ճանապարհին ընկած երկու զորամասերով հատվող հատվածով: Երկու պատճառով. ա) գեղեցիկ ծառուղու, բ) զինվորների ու բարձր պատերի, որոնցից այն կողմ կյանքն ինձ միանգամայն անծանոթ էր, իսկ ես տանել չէի կարողանում, երբ ինչ-որ բան չգիտեի:-)
Դա իմ ոչ առաջին, բայց ամենասերտ ծանոթությունն էր բանակի հետ: Ես սիրում էի զինվորներին: Հիշեցնեմ, այն ժամանակ նրանց մեծամասնությունը դեռևս սլավոններ էին: Դրանք խորհրդային զորամասեր էին: Իսկ ես սիրում էի զինվորներին, որովհետև նրանք միշտ ժպտում էին, գեղեցիկ, սլացիկ քայլվածք ունեին ու… վստահություն էին ներշնչում: Ու կապույտ աչքերում տխրություն կար: Խոսքում` սլավոնական փափկություն:
Հետո զորամասի պատերին հայտնվեցին «Կանգնի՜ր, կկրակեմ» նախազգուշացումներն,
2007: Հայոց բանակն ինձ համար տարբեր սարսափելի պատմությունների ու մի քանի շքերթների հպարտ սարսուռից հետո նյութականացվում է եղբորս ծառայությամբ: Զորամասը Երևանից հեռու չի: Ներսում տարբեր հայ ռազմական գործիչների կիսանդրիներ են: Մի մասին բոլորովին չեմ ճանաչում: Աջից գրադարանն է: Գրադարա՞ն: Շատ անսպասելի էր…
Մոտենում է եղբայրս` բարձրահասակ, արևահարված, ժպտադեմ: Նոր բառերի տարափ, որոնց բացատրությունն իրականացվում է Total physical response մեթոդով.
- Էր ջան, բա սա՞ ինչ ա կոչվում:
- Tельняшка, бляха, бушлат, подшивка, кокарда, фуражка:
Չէ, բանակային ժարգոնը հայերենն այնքան էլ չի սիրում: Շապիկի վրա նշված է արյան խումբը: Պարզվում է, ամբողջ դասակը նույն խումբն ունի, իսկ ավելի ճիշտ, ինչպես զինվորներն ամբողջ դասակում չեն կարող առկա երկու չափից բացի այլ չափի գլուխներ ունենալ, այնպես էլ չեն կարող տարբեր արյան խմբեր ունենալ, որովհետև շապիկները (կամ էլ չգիտեմ դրանք ինչպես են կոչվում) միայն մի արյան խմբով նշում ունեն: Իսկ գլխարկների միայն երկչափյա գոյությունը պարտադրում է նմանվել ավանդապաշտ հրեաների, կամ էլ եթե տեսել եք «Незнайка» մուլտֆիլմը ու չաղլիկին հիշում եք, ապա այստեղ բոլոր նրանք, ովքեր ընտրել են գլխարկի այդ չափը, բավականին թմբլիկ են երևում: Մյուս մասը ստիպված է պարբերաբար աչքերից բարձրացնել ընկած գլխարկը:
Ինչպե՞ս է անցնում հրթիռա-հրետանային զորքերի նորակոչիկի օրն այսպես կոչված «ուչեբկայում».
6:30 – подъем (արթնանում են)
7:00 – развод` շարք են կանգնում ու հազարումի չգիտեմ ինչ են անում: Ճաշ, դասեր, շարք կանգնել, քայլել, վազել, մինչև 10:30: Այս ամենի ընթացքում կեսժամյա հանգիստ կեսօրին:
Լողանում են շաբաթական մեկ անգամ: Չորս ցնցուղներից միայն մեկն է համարձակվում տաք ջուր թողնել իր միջով:
Երբեմն «դնեվալնի» (дневальный) կամ հերթապահ են կանգնում:
Ուտում են: Ուտելիքը… ինչպես ասում է գումարտակի հրամանատարը. «Միսը վնասում է աղեստամոքսային տրակտը»: Ցորենը չի վնասում, այդ իսկ պատճառով ամեն ինչ ճաշարանում ի վերջո հանգում է ցորենի: Միրգ, բանջարեղեն, քաղցրավենիք. այս ամենը մնում է բաց դռների երազանք: Իսկ բաց դռների հնարավորություն կա ամեն ամսվա վերջին կիրակի օրը: Այդ օրը սպաները հաճախ հարցնում են. «Զինվոր, «տուլիկում» ի՞նչ կա»: Դա այն փաթեթն է, որի մեջ ծնողները փորձում են տեղավորել ավանդական հայկական սեղանը` դոլմայից ու տապակած հավից սկսած մինչև սուրճ ու կոնֆետ:
Բոլորն ուսումնասիրում են բոլորին: Քանի որ այս զորամասում մեծամասամբ բուհերի շրջանավարտներ են, ավանդական «դեդովշինան» ավելի հաճախ հոգեբանական բռնության է վերակերպվում: Մի տասնյակ սպաներից եղբայրս առանձնացնում է միայն մեկին, որին հաջողվում է հարգել զինվորին հիերարխիկ կարծրատիպերից անդին:
Այստեղ յուրաքանչյուրի վարքն անդրադառնում է ամբողջի վրա: Շարքի մեջ ոտքերդ չմիացրեցիր, ամբողջ մարտկոցը մի քանի շրջան ավելի է վազելու քո այդ վրիպման պատճառով: Հետևանքներն այլ զորամասերում ողբերգական կարող են լինել...
Փողն այստեղ էլ ամենակարող է: Կա ոչ պաշտոնական գնացուցակ ազատման թերթիկ ստանալու համար` 15-20 հազար:
Բանակը մի մասը համար անխուսափելի է, մյուս մասին համար` որոշակի գործունեության համար անհրաժեշտ նախապայման, երրորդների համար ինքնահաստատման փորձաշրջան:
posted by christina at 4:37 PM
12 Comments:
shat ei lsel "banak@ txayin petq a, txayin txmard a sarqum, kyanq a sovorecnum" u eli nmanatip shat artahaytutyunner...
isk inchpes? goyatevman krvov? te en hangamanqov, vor dimanum a na, ov aveli "shustri" a u karoxanum a sran-nran arag xabel` amen inch iren harmarecnelov?
hayrenasirutyunn el ir hertin drsevorvum a kochumov bardzrin atelu anhag cankutyamb, zinvorin shnchavor eaki tex chdnelu "bardzrakochik arjanapatvutyam"...
Njdehyan "Ujn e cnum iravunq"-n el xist ardiakan e mer banakum (parzapes ahagin shexvelov ir imastic)...
gnum es banak u et galis menak mi ban haskanalov: ujexi mot misht el tuyln e mexavor...
Anonymous ջան,
դա հասկանալու համար պարտադիր չի բանակ հասնել, կարելի է, օրինակ, ժեկի պետի մոտ մտնել տեղեկանք ուզելու համար: Այս մասին նաև այստեղ. http://blog.ichd.org/?p=42
TULIK - tnakan uteliqnerov li kapoc:-)vor@ karevorvum a aveli shut voch te evs mek angam stamoqsin tiroj mecahogutyan masin hishecnelu hangamanqov, ayl handisanum a hin u urax orer@ hishelu mi meeeec hnaravorutyun...
Isk aryan xumbn el... carayutyan arajin or@ miangamayn hods en cndum dprocum sovorac en tesutyun@, vor aryan xumbn aveli shut paymanavorvac a generi, DNT-i u cnoxnerni aryan xmbi hangamanqnerov... banakum parzvum a, vor aryan xumb@ voroshvum a en hangamanqov, te vor dasakum, martkocum kam diviziayum es carayelu... sepakan kyanqi masin shatic-qchic mtacoxner@ shrjum en tarber dasaknerum u sksum poxanakel aryan xmbi u kargi masin hishecnox hagusti grarumner@;-p mer exbor@ amboxj 3 shabat pahanjvec, vor verjapes grac@ hamapatasxanec irakanutyan@:D
Sevak jan, ed mek@ menq haskacel einq minchev banak gnal@, bayc ay banak tanoxneri edpes el chkaroxacanq da haskacnel:-)))
BANAK - bacardzakpes antexi nihiarelu amenardyunavet kazmakerpich:-D sa el mer carayutyunic:-))
Aryan khumb@ voroshvoum e te ur es tsarayum :) Tesnes ed PN-i vor chinovniki mtahghatsumn a ?
@ndhanrapes zin-tsarayutyan karevor npatak@ petk a lini te inchpes mard prkel voch te inchpes mard spannel. Orinak vstah em vor tsarayoghneri 99% chgiti te inchpes arachin ognutyun tsuyts tal.
Haykakan banak@ hamaroum em jamanki koroust. Voch mi ban el chen sovoratsnoum. simvolik sahmanneri vra tndanoti mis en pahoum.
700200
"banak@ txayin petq a, txayin txmard a sarqum"...
Ой, не могу!! Типа palas er, bayts banakits heto tghamard darav, ha?? He-he-he-he, ha-ha-ha-ha, mama jan!! :):)
Joghovurd jan, kartsum em minchev hima artahytvats mtqeric tramagtsren hakarak ban em aselu u shater@ miguce chhamadzaynven indz het, bayc yes gtnum em, wor bolor hay eitasardner@ petq e tsarayen banakum. Gtnum em, wor BUH-eric petq e hanel tarketman iravunq@, worohetev mer bardzraguyn krtakan hamakarg@ shat vaghuc veratsvel a banakic xusapelu teghi. Hima kaseq, ba krtuthyun@ ? Kpatasxanem, wor gitnakan darnal cankacoghin 2 tari banak@ woch mi kerp chi karogh xangarel, isk irapes hancharneri hamar kareli e nayev bacaruthyun anel. Andzamb indz woch mi ban chi xangarel, wor banakum tsarayeluc u hretanayin gortsin tirapeteluc heto @ndunvem magistratura u barehajogh avartem, el chem asum wor 90-94 tvakannerin dprocum/bakalavratum sovorelun zugaher, amarayin u dzmerayin ardzakurdnerin indzanic 10-20 tari metseri het masnakcum ei sahmanneri pashtpanuthyan@. Ayn jamanak el, banakum el yes miguce @ndamen@ "tndanoti mis" ei, urishneri mets xaghi mej @ndamen@ mi poqr ptutak, bayc im dastiarakuthyunn ayd er indz partadrum. Banakum el im entakaneric indz woch mek chi atel, hakarak@, shater@ henc im mot ein galis irenc andznakan u tsarayoghakan harcerov. Isk ay yes, chem taqcnum, worosh vichabanuthyunner unei hakamankavarjakan metodneri sirahar "hramanatarneri" het. Bolorovin ayl harc e haykakan banakum tirogh mtnolot@, wori dem petq e amen gnov payqarel. Isk dzez tvum e urish banaknerum vichakn aveli lav e ? Nuyn rusakan banakum ahavor dedovshchina ka, nuyn amerikakan banakum haykakanic 1000 angam ahavor baner en katarvum. Bolors xosum enq, wor orenqner@ chen gortsum, bayc moranum enq, wor ayd nuyn orenqov HH yuraqanchyur 18 tarekan@ lracats qaghaqaci petq e banakum tsarayi u shater@ xaxtum en ayd orenq@ kam pordzum en xaxtel, heto el asum en, the es inch erkrum enq aprum, woch mi orenq chi gortsum. Isk duq pordzeq dzezanic sksel … Banaki het shpvogh yuraqanchyur@ giti, wor orakan 10$-ov (chgitem es tiv@ poxvel e, the che) kareli e tun gnal ev shatern el mets hachuyqov ogtvum en dranic, bayc qchern en asum nayev, wor orinakan dzev@ tarin mi angam 10 orov tun galn e (ete chem sxalvum) u shat zoramaserum partachanachoren tun en toghnum zinvornerin. Cheq kartsum, wor qani kan orakan 10$ tvoghner, vercnoghner el kgtnven. Sa el mer qaghaqciakan kyanq@ chi, wor Sevaki "Jeki tght"-i hamar kasharq uzen, menq el stipvats tanq, wor mer gortsern araj gnan ? Sa el ho mer/dzer tsnoghern@ kamavor en talis. Togh chtan, bavararven iren zavakin tarekan 10 or tesnelov, kam el es verjers mi glux havaqum en zinvorneri tsnoghnerin u tanum hascnum amenaverjin zoramas, togh gnan teghum tesnen irenc wordun. Uteliqi masin. Andzamb mer zoramasum uteliqi u dra bazmazanuthyan problem erbeq chi eghel. Isk ete inch wor tegh el ka aydpisi problem, chem kartsum, wor zinvorner@ sovats en mnum. Parzapes tan uteliqneric heto mi qich ansovor e mianman-miapaghagh snndakarg@, bayc de soveti jamanak shat pionerakan chambarnerum el nuyn bann er, bayc da cher xangarum, wor erexeq@ amen tari hert kangnein chambar gnalu hamar. Isk corenic kareli e mi lav harisa sarqel @ndamen@ mi tup tushonka avelacnelov. I dep, chambarneri masin Naxkin shat pionerakan chambarner hima veratsvel en zoramaseri, dranc tvum kayin nayev “elitar” chambarner, dranc mej kayin nayev sahmanamerdz, wortegh hangstanalu ein gnum bardzrastichan kusakcakanneri kam pashtonyaneri zavakner@. Tsanotneric mek@ mi aritov katak arec, wor araj harusneti tghanern ein miayn ayntegh gnum, isk hima el himnakanum aghqatneri erexanern en, aynpes wor ardaruthyun@ verahastatvats e Banakumtsarayelu tarinerin shat eritasarderi em tesel, wor Yerevanic baci urish tegh chein eghel. Ayd mardik parzapes sarsapum ein lerneri tesqic, kam geti jrov lvacvelu gaghaparic, el chem asum, wor vaxenum ein amen mi tpi sharjveluc, kartselov the turqern en ekel. Tsarayuthyan @ntacqum irenq shat ban sovorecin u wor asum en banak@ tghamard e dardznum, irenc depqum ed asacvats@ shat teghin er. El chem asum aynpisi mi bani masin, inchpisin e zenqin tirapetel@, worn im kartsiqov amen tghamard piti imana. Chisht e, worosh “placayin” zoramaserum krakel@ sahmanapakvum e “uchebka”-yi jamanak krakats 3 pampushtov, bayc da el e zenqi het shpum. Hamadzayn em, bacasakan baner shat kan, bayc drancic shateri dem@ kareli e heshtuthyamb arnel. Ekeq andznakan shahn u barekacuthyun@ get mek angam mi koghm dnenq, gnanq tsarayenq, bayc miajamanak ashxatenq poxel banaki bacasakan barqer@. Ekeq aprenq mer erkrum, bayc payqarenq mer iravunqneri hamar, wor husahat chtoghnenq gnanq esteghic, qanzi gnacoghn arden isk partvats e. Miguce mer serundn el e datapartvats partvats linelu, bayc ho mi amboghj azg mi amboghj haverjuthyun partvats chi mnalu ? Verjum 2 orinak em uzum berel, amen mekn inq@ togh haskana u gnahati dranc imast@.
1.Arcaxyan paterazmi tej tarinerin mi pah ekav, erb bolor norakochiknerin miangamic ugharkum ein chakat. Shater@ ayd jamanakahatvatsum xusapum ein haykakan banakic u poghov/tsanotov dasavorvum rusakan zoramaser. Chancats mi qani amis rusakan zoramaserin, mets masamb hayeric baghkacats, taran Chachnia. Shater@ el erbeq het chekan. Im tsnanotneric nuynpes … Dranic heto shatern arden geradasaum ein haykakan banak@.
2. Verjers mets aghmuk e hanel Arman Babajanyani (aydpes er kartsem anun@) gorts@, worin bolorn anvanum en qaghbantarkyal, haniravi halatsvats u miayn worosh jamanak heto sksecin nshel, wor nerka pahin Armani himnakan meghadranq@ banakic xusapeln e. Mard@ keghts(!) pastatghtov xusapel e banakum tsarayeluc. Dranic el harmar u lav arit qreakan gorts sarqelu hamar ? Yes iharke miamit chem u gtnum em, wor Armanin irakanum adekvat patij chen tvel u nra gorts@ skzbic el sarqvats e eghel u cucadrakan bnuyt uni, mnacatsin vaxecnelu hamar. Bayc myus koghmic el yes iren arden isk chem hargum, worovhetev @nddimadir lragor linelov handzerdz inqn el erevi bazmativ angamner bardzradzaynel e karavaruthyan meghqeri, anorinakanuthynneri u nman baneri masin, inqn el linelov orinaxaxt. Chem kartsum, wor banakic xusapelu hamar na inch-wor shaaat tsanrakshir patchar e unecel.
Arandzin, aryan xmbi masin. Arajin angam el lsum nman ban, erevi nranic e wor im u eghbayrneris shrjapat@ shat vaghuc tsarayel-prtsel e. Ed lriv xaytarakuthyun a. Isk, tuyl tveq asel, wortegh en nayum "Zinvori mayr" u nmanatip grantaker hasarakakan kazmakerputhyunner@. H@, christina ? Dzer "kanal"-nerov mi hat lav tap tveq dranc ...
Aramk,
erevum e shat erkar jamanak cheq shpvel banakayin irakanutyan het... miguce mer eritasardnerin petq e banak haskacutyun@, vori masin duq xosum eq... bayc shat apsos, vor dzer nkaragrac petqakanutyun@ bolorvin chi apahovvum mer banakum...
asum eq orinakan 10 orov tun gal? asem, nerkayums da el chka, orenq e poxvel u ed popoxutyun@ miangamayn carayum e cra-nra grpan@ lcnelov... hamadzayn gorcox orensdrutyna, nerkayums voch mi sharqayin zimvor nman ardzakurdi iravumq chuni. dzer asac@ verabervum a hetevyali: 8 amis@ lranaluc heto, zoramasi hramanatarutyunn iravunq uni lav ev kargapah carayutyan hamar vorpes xraxusanq tramadrel ardzakutd sharqayin zinvorin 10 orov, isk serjantnerin 15 orov... IRAVUNQ UNI:-p cicaxeli a, parzapes... isk nman iravunic hramanatarutyunn ogtvum a bacarapes dra dimac vjarvelu kam dra kapakcutyam "zang" stanalu depq...
isk amenacavalin na e, vor zinvorin ir iravunqner@ nerkayacnox chka... shatern el en arayum u edpes el chen imanum, vor irenq ardzakurdi iravunq chunen, ayl unen miayn "xraxusanqi" hnaravorutyun...
isk erb zinvori u banaki masin gone mi qich anhangstacox mi erku xumb pordzec lriv anvjar iravunqeri masin, arajin bujognutyan masin das@ntacneri kazmakerpman xndranqov dimel PN, entexic stacvec hetevyal patasxan@ "Zinvorn ira partqn a katarum, iren iravunq imanal petq chi, isk arajin bujognutyan depq, mi anhangstaceq, mi lav ognutyun cuyc ktanq"...
sa el vorosh nrbutynner dzer asac OGTAKAR banakic, vortex, bardzraguynavart zivorn, ir giteliqnern ardyunavet ogtagorcelu poxaren, lriv a moranum...
ev vorpes avelacum...
isk inchpes kbacarteq ayd nuyn ogtakarutyunn en zinvori mor@, vor@ bolor harazatneri kamqin hakarak gnac banak, i srte karcelov, vor da ir partqn e, vor ete inqn el chgna, myusn el chgna, el ov gna... u carayutyunic 17 amis heto voch te ekav, ayl uxarkecin... mi tetev asel... cavakcum enq, nman baner el en patahum...
Banak@ hasarakuthyan poqr modeln e, u qani wor ayn "pak taratsq"-um e u miayn arakan seri nerkayacucichner en, apa payqarn el aveli kosht e. Ete uzum eq banakum mahacuthyan depqer u spanuthyunner chlinen, apa nuyn depqer@ piti bacareq hasarakuthyan mej. Hetevuthyunner@ toghnum em dzez. Isk cavakcel woch the kareli e, ayl partadir e.
Mnacats harceri masin. Ete amen amis karogh es gnal zinvorid zoramasum tesnel, apa 2 tari el togh tun chga, wonc wor yes chem tesel eghbors 2 tari.
Ete badzraguynavart@ liovin u anveradzardz moranum e ir giteliqner@, uremn aynqan el lav cher sovorel dranq. Yes wor chem korcrel, ayl @ndamen@ 1 amis ashxateluc heto verakangnel em ayn amenn inch indz anhrajesht er tvyal gortsi hamar. Poxaren@ hretanavori gorts em sovorel, ev ayd giteliqner@ chnayats mi qich moracvel em, bayc chen korsvel. Isk qaghaqum blot xaghaluc,parap-sarap man galuc u arevatsghki serm chrteluc giteliqnern erevi shatanum en che ? Isk anvchar bujognuthyun orenqov hasnum e woch mian zintsarayoghnerin, aylev nranc @ntaniqi andamnerin. Gnaceq pashtpaneq dzer iravunqner@.
Mi ban el avelacnem. Ancyal tari Hetaqnnogh lragroghneri hodvatsneric ei kardum, the wonc en esteghic mi jaheli tsnoghnern ugharkel US, wor banakum chtsarayi u iren Los-um gndakaharel ein. Miguce banakn enqan el vaxenalu chi, h@ ?
Post a Comment
<< Home