Կարմիր

Երբ գույներն էնքան գորշանում են, որ անցնում են անգամ գորշի սահմանները, ծնվում է նոր գույն, որի հակադրությունը գորշության հետ արդեն իսկ պայծառության հավակնություն ունի…Սա հենց էնպես…

Մենք ամառանոց ունեինք (խորհրդային տարիներին չգիտեմ ինչու հողակտորներ էին հատկացնում բուհերի դասախոսներին: Վանաձորի/Կիրովականի մոտ անտառի մեջ կորած շատ սիրուն գյուղ կա, որտեղ հիմնականում ադրբեջանցիներ էին ապրում: Գյուղը երկու մասի էր բաժանում իմ մանկության ժամանակ գետ, իսկ հիմա մի նվազ առվակ…Գետի ձախակողմյան հատվածն էլ հատկացվեց ‘դաչնիկներին’), որը երկրաշարժից հետո վերածվեց մշտական բնակավայրի մինչև վերջերս: Իսկ ամառանոցի շուրջ` միջազգային բարեկամություն, համերաշխություն ու եղբայրություն. կիսամոլդովացի Անժելան ու Արտակը, զտարյուն ադրբեջանցի Ամինան ու Հաբիլը ու էլի լիքը-լիքը ադրբեջանցի երեխեք, որոնք Ամինայի ու Հաբիլի քույր-եղբայրներն էին, բայց քանի որ մեզանից փոքր էին, մեր ընկերակցությամբ չէինք պատվում: Ամինան ու Անժելան ինձանից երկու թե երեք տարով մեծ էին, Արտակն իմ տարիքին էր, բայց միշտ հպարտանում էր, որ գրեթե մի ամբողջ տարով ինձանից մեծ է, քանի որ իմ ծննդյան օրը դեկտեմբերին է, իսկ Հաբիլը` Էդգարի, եղբորս:

Մեր միջազգային համերաշխության դրսևորումների ձևաչափը որոշվում էր օրվա ժամով և սեռային պատկանելությամբ: Ցերեկները Ամինան ու Անժելան զբաղված էին տան գործերով, ես` միայն դրանց մի մասով, քրոջս հետևից այստեղ-այնտեղ վազելով, մի ժամ օրորոցը միալար ճոճելով ու գիրք կարդալով: Երբեմն, եթե մեր ծնողներից որևէ մեկի սիրտը սառը, սարի ջուր էր ուզում, վազում էինք մյուս երկուսի տները ու միասին գնում էինք սառը ջուր բերելու, որտեղ հանդիպում էինք գյուղի մյուս աղջիկներին, կամ նրանց հյուր եկած քաղաքացի բարեկամներին:

Իսկ մեր տղամարդիկ կամ հեծանիվ էին քշում, կամ … սա շատ լուրջ էր, լրջագույն արարողակարգ… գնում էին քեֆի:-) Ամեն մեկը վազում էր տուն, կպչում քրոջից կամ էլ ինքը մտնում սառնարան ու նկուղ ու մի տոպրակում հավաքում հաց, պանիր, վարունգ, պոմիդոր, լավագույն դեպքում ինչ-որ միրգ ու պուկ, դեպի անտառ:

Երեկոյան հավասարության սկզբունքը թևածում էր Սովխոզի ինչպես բոլորին հայտնի էր մեր գյուղը, այս երեք ծխերի ապագա սերունդների կուռ շարքերում: Երեկոն սկսվում էր էսպես.

- Քանի որ բոլորիս բակերը փոքր էին միասին խաղալու համար, սովորաբար խաղում էինք ճանապարհին: Իսկ ճանապարհին ամենամոտը մեր տունն է: Որեմն, բոլորով շարվում էինք կարճ ցանկապատի մոտ ու անհամբեր սպասում մինչև նախիրը անտառից գյուղ վերադառնար:

- Գրեթե ամեն օր նախիրը նվազեցնում էր ճանապարհին խաղալու մեր հնարավորությունները, որովհետև կովերի անցնելուց հետո էնքան թրիք էր լինում, որ ի վերջո որոշում էինք փչացած հեռախոս խաղալ:- Բայց նախիրի շքահանդեսը շատ հետաքրքիր էր. Ամինան ինձ սովորեցրում էր, թե որ կովն է ավելի կաթատու, ու ես այս ընթացքում իր մոտ “պրակտիկա էի անցնում”:-)

- Խաղում էինք էնքան, մինչև հոգնում էինք ու բնականաբար մոռանում թրիքի մասին:

- Բոլորն սկսում էին ‘զապաս’ խաղալ, իսկ ես` նայել: Չէի սիրում այդ խաղը, երևի թե այն պատճառով, որ լավ չի խաղում: Բայց հաճույքով միանում էի “ձվին”:-)

- Հազվադեպ ‘ռեզին’ ու ‘կլաս’ էինք խաղում, որոնց վարպետն Անժելան էր:

…Լավ էր, նույնիսկ շատ… բայց այս ամենն անկատար կլիներ առանց Մարիայի` Արտակի ու Անժելայի մոր, երաժշտության: Ուշ առավոտյան մեր ամբողջ թաղն ու դիմացի հովեկները սպասում էին, թե Մարիան երբ պետք է միացնի իր մագնիտոֆոնը, ու ինչ է լինելու օրվա ծրագիրը: Եթե Մարիան շուկա էր իջնում, դիմացի անտառից պարբերաբար լսվում էր. “Մարիաաաաա, բա էսօր Պուգաչովա չենք լսելուուուու…”