Ասֆալտա-բորդյուրաշինություն կամ ինչպես աշխատել միլիոն

Այսօր Երևանում լայնածավալ շինարարություն է ընթանում: Խոսքը պետական շինարարության մասին է` ճանապարհներ, ասֆալտապատում, ճանապարհների հին եզրաքարերի փոխարինում նորով ... Այս ամենը նախկինում կատարվում էր Լինսի հիմնադրամի միջոցներով, իսկ հիմա` պետական բյուջեի գումարներով: Թվում է թե դա լավ է, սակայն մի քիչ ուշադիր լինելու դեպքում կնկատեք այդ նույն աշխատանքների խայտառակ որակը. չի անցնում նույնիսկ 1 տարի, ինչ վերանորոգված ճանապարհները նորից նույն վիճակում են հայտնվում:
Բերեմ թարմ օրինակ: Այն փողոցից, որի վրա եմ ապրում ես, վերջերս հանեցին տրամվայի ռելսերը և փոխարենը ասֆասլտ փռեցին, ընդ-որում ոչ այնքան, որ փողոցը հավասար լինի, այլ մի քիչ ավելի պակաս, այնպես որ հիմա այդ փողոցի միջնամասն ավելի ցածր է ու ոչ վարժ վարորդները նույնիսկ կարող է վթարի ենթարկվեն: Ռելսերը հանելուն զուգահեռ քանդեցին նաև փողոցի եզրաքարերը: Մտածում էի, որ դրանք կփոխարինեն նորով, սակայն չարաչար սխալվում էի: Մի կերպ տեղից հանած, ջարդած քարերը մի քիչ տաշում էին ու նորից տեղադրում իրենց տեղերում: Նոր քարեր տեղադրում էին միայն մնացած քարերի տաշելու հետևանքով բացված հատվածներում: Այս ամենից փողոցը ոչ միայն չբարելավվեց, այլև ավելի վատ որակ ու տեսք ստացավ: Փաստորեն, ինչ-որ մարդկանց ջանքերով այլանդակվեց Երևանի հերթական փողոցը: Իսկ թե ինչի համար էր դա անհրաժեշտ, հիմա բացատրեմ: Բոլորին հայտնի է, որ շինարարությունը գումարներ մսխելու կամ լվանալու ամենալավ միջոցն է: Փաստորեն, փողոցի վերանորոգման անվան տակ գումարներ են դւրս գրվել, փաստաթղթերով շինարարական նյութեր են գնվել, ինչպես նաև եզրաքարեր, սակայն իրականում գումարը ծախսվել է մասնակի, իսկ մնացածը գնացել ինչ-որ մեկի, կամ մի քանիսի գրպանը: Էլ չեմ խոսում հանված ռելսերի մասին ... Ավելացնեմ նաև, որ նման շինարարությունը երբեք պատահական մարդիկ չեն անում: Այնպես որ չզարմանաք, եթե մոտ օրերս ևս մի քանի նոր "Infinity"-ներ կամ "Prado"-ներ հայտնվեն մեր քաղաքում ու դրանց տերերը անմեղսունակ դեմք ընդունելով հայտարարեն, որ նվեր կամ ժառանգություն են ստացել ...

routine nonsense

1. Բաղաձայնները ճշմարտությունն են, ձայնավորները` խորհուրդը /таинство/: Սա հանդիպեց վերջերս “հայտնաբերածս” սերբ գրող Միլորադ Պավիչի պատմվածքներից մեկում: Շատ հետաքրքիր արձակագիր է. պատմվածքը կարդալիս չգիտես հեքիաթ ես կարդում, թե պատմվածք:-) Մեկ այլ պատմվածք կարդում ես, թվում է թե վերջ, հասար վերջին գծին, մեկ էլ նույն այդ պատմվածքը նորից սկսում է այդ նույն վերջին գծից մինչև սկիզբ: Մինչև հիմա կարդացել եմ “Աստեղային պատմուճանն” ու “Вывернутая перчатка” պատվածքների ժողովածուները ու երևի դեռ կշարունակեմ:
2. Իակովոս Կոլանյանի “Բոհեմիոն” լսեցի, որն Ավգուստին Բարրիոսի ստեղծագործություններն է ներկայացնում: Րաֆֆին շատ լավ գործ է արել. նման համարձակ քայլ` ձայնագրել ոչ-կոմերցիոն դասական ալբոմ ոչ բոլոր անկախ label-ները (http://pomegranatemusic.com) կարող են իրենց թույլ տալ:
3. *** ծրագրի դիմորդների հայցադիմումները գնահատեցի ու մեկ անգամ էլ համոզվեցի, թե Հայաստանում որքան “մոնոպոլացված” են մասնագիտական ոլորտները: Օրինակ` իմ նեղ մասնագիտական ոլորտն անգլերենի` որպես օտար լեզվի, դասավանդման ոլորտն է, որտեղ ոնց էլ շուռ ես գալիս, նույն հիերարխիան է. մի քանի անփոփոխ, անվիճարկելի “գուրուներ” , որոնց տեսակետները համաձակվում են միամտորեն հարցականի տակ առնել միայն հիերարխիայի ամենաներքևում գտնվող սկսնակ, երիտասարդ ու պայծառ մասնագետները, գուրուներից մի աստիճան ներքև գտնվող “անկախ” փորձագետները, որոնք, մի քիչ փորփրելուց հետո, պարզում ես, որ էնքան էլ անկախ չեն, ու վերջապես միջակների մի ամբողջ բանակ: Էսօր իմ դիտարկած ոլորտում նույն պատկերն էր: Ինձ թվում է, սա Հայաստանի նման փոքր երկրների և առավելությունն է, և ամենամեծ խոչընդոտներից մեկը: Էս արատավոր շրջանակից դուրս գալը բավականին մեծ համարձակություն ու գիտելիք է պահանջում:
4. Գործից չեմ էլ փորձում խոսել, բայց
5. էսօր պետք ա բողոքեմ, էդպիսի օր ա:-) 2 տարվա մեջ հասցրել եմ մի կարգին հոգնել ու ավելի անհամբեր սպասել օգոստոսին, երբ ակնկալվում է երկարատև ասձակուրդ:-)

Գյուրջիև, է՞լ...

Գյուրջիևի մասին առաջին անգամ լսել էի 2000 թ. Գյումրիում, որտեղ միակ բանը, որ ինձ բախտ վիճակվեց պարզել իր մասին, նա էր, որ “ինքը մեծ փիլիսոփա ա եղել, շատ մեծ”: Հետո ինչքան էլ փորձեցի իր աշխատություններից ինչ-որ բան ճարել, չստացվեց ու մնացի էն սուղ տեղեկությունների հույսին, որ երբեմն կարելի էր ձեռք բերել մամուլից, իսկ ավելի ուշ` ինտերնետից: Վերջերս նորից չգիտեմ ինչու իրար հետևից ինձ սկսեցին հասնել տեղեկություններ Գյուրջիևի մասին /ընդհանրապես, երբ սկսում եմ ինչ-որ բանի մասին մտածել, չգիտես որտեղից, “պատահականորեն”, սկսում եմ էդ մասին տեղեկություններ ստանալ:-) Եթե հետաքրքիր է, կարող եք սկսել էստեղից` http://www.168.am/am/articles/6043/ :

Ի վերջո, Գյուրջիևն ինձ մոտ կերպարանավորվեց որպես Շթայների հայկական կամ, ավելի ճիշտ, արևելյան տեսակը, քանի որ երկուսի մոտ էլ կար էդ “beyondness”-ի գաղափարը /ճիշտ է, Շթայներից գոնե ինչ-որ բան կարդացել եմ, մոտավորապես զգում եմ, ինչի մասին է խոսքը, իսկ Գյուրջիև մինչ օրս էլ փնտրում եմ/, շարժումների որոշակի համակարգ /Շթայներ` յուռիթմիկա, չգիտեմ հայերեն ճիշտ եմ թարգմանում էս բառը, թե չէ` “eurythmy”, Գյուրջիև` շարժումներ, որոնք չգիտեմ էլ ինքն ընդհանրապես ինչ-որ կերպ անվանել է, թե ոչ/ և արվեստի դերը անհատի ձևավորման գործընթացում:

Սակայն երբեք չէի պատկերացնում, որ Գյուրջիևը նաև էդքան սիրուն երաժշտություն է ստեղծել: Համաժողովի առաջին օրը ներկայացրին հենց իր երաժշտությունը, որի մասին կարելի է կարդալ էստեղ http://www.gurdjieff.org/ : Շատ գեղեցիկ, արևելյան մեղեդիներ էին, միգուցե կառուցողական տեսակետից /չեմ կարող ասել, քանի որ երաժշտության գիտակ չեմ, ուղղակի էնտեղ էդպիսի մի կարծիք հնչեց, որ կարծում եմ երաժշտագետի կարծիք էր/ բավականին պարզ ստեղծագործություններ են, բայց շատ զգացմունքային, մի տեսակ հոգևոր-հարուտ եղանակներ էին: Շատ կուզենայի նորից լսել: Իսկ եթե ինչ-որ մեկն էլ հուշի, թե Հայաստանում որտեղից կարելի է ձեռք բերել Գյուրջիևի ստեղծագործությունները, շատ ուրախ կլինեմ: Ափսոսում եմ, որ հաջորդ օրերին չկարողացա մասնակցել, քանի որ խոսք էր գնալու կրթության մասին Գյուրջիևի տեսակետների մասին: Բացի այդ, միգուցե համաժողովի մասնակիցներից հնարավոր լինել պարզել, թե իր ստեղծագործություններից կան Հայաստանում, թե ոչ:

Տեսնես էլ ի՞նչ հետաքրքիր ու նշանակալից հայ մտածողներ կան, որոնց մասին չգիտեմ: Կարելի է ասել, որ շատ քիչ բան գիտեմ:-(

"Հայացք դրսից"

Արդեն մի քանի տարի է մեծ հաճույքով կարդում եմ Armenianow (www.armanianow.com) , որովհետև համեմատաբար անկախ ու արդիական նյութեր են լինում, հատկապես խմբագիր Ջոն Հյուզ-ի "Հայացք դրսից" հոդվածաշարը: Բավականին համարձակ է գրում, սպանիչ ծաղրով, կարծում եմ, որ յուրաքանչյուր հայաստանցի պիտի նման կերպ մտածեր ու այդ դեպքում երևի շատ բան կփոխվեր մեր կյանքում: Ապրելով այստեղ, մենք շատ բաների հարմարվում ենք, սովորում, մոռանալով, որ մե'նք պետք է փոխենք մեր կյանքը դեպի լավը, մե'նք պետք է անհանդուրժողականություն հանդես բերենք բացասական երևույթների հանդեպ, իսկ մենք պայքարելու փոխարեն պարզապես թողնում հեռանում ենք, ուրիշների ստեղծած լավը վայելելու ակնկալիքով:
Այս անգամ էլ Հյուզը իր բարձրունքի վրա է: Հայացքը դրսից ինչպես միշտ ավելի խորաթափանց է, քան այն մարդկանց դիտարկումները, ովքեր համակերպվել են հայաստանյան իրականության առօրյա ճահճին: Խորհուրդ եմ տալիս կարդալ նրա վերջին հոդվածն այստեղ.
http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&AID=1582&lng=arm&IID=1087:

Մի քանի հետաքրքիր միջոցառումներ

Վերջերս Սաղմոսից http://www.saghmos.am տեղեկացրին հետևյալ միջոցառումների մասին.

20.06.2006 15:00
NATIONAL GALLERY OF ARMENIAArami str. 1, tel. 580-812 9 floor,
PHOTO EXHIBITIONLeonid Mayilyan - Photojournalist (1937-1987)Anna Mayilyan - DVD presentation

22.06.200620:00

NAREGATSI ART INSTITUTEVardanants str. 16/1, tel.580-105, 580-850
CREATIVE EVENT Michel Karsky (France) - Composer Hayk Melikyan - Piano, Composer"Karskaya" - Film presentation

24.06.200620:30
THE CLUB Tumanyan str. 40, tel. 531-361
PHOTO EXHIBITIONZHAVELI SPIRT
Cornelie Muller Godecke (Germany)Photographer, Journalist, Software-Specialist and Cosmopolit...

24.06.200621:00
EXPROMT
Heinz Erich Godecke (Germany): Composer, Trombone, Gongs, PercussionsAnna Mayilyan (Armenia) - VocalArtyom Manukyan (Armenia) - CelloVarazdat Hovhannisyan (Armenia) - Duduk

25.06.2006
THE CLUB Tumanyan str. 40, tel. 531-361
MICHEL KARSKYMichel Karsky (France) - ComposerDavid Balassanyan - Piano, ComposerHayk Melikyan - Piano, Composer

29.06.2006 - 3.07.200619:30

NAREGATSI ART INSTITUTEVardanants str. 16/1, tel.580-105, 580-850
PHOTO EXHIBITIONDOORS Cornelie Muller Godecke (Germany)Photographer, Journalist, Software-Specialist and Cosmopolit...
29.06.200620:00

CREATIVE EVENT Heinz Erich Godecke (Germany) -Composer, Trombone, Gongs, PercussionsVarazdat Hovhannisyan - Duduk

Բացի այդ, էս երկու օրը կարդացի նաև Սոնյա Վարուժանի բլոգը` http://sonyavaroujian.blogspot.com ու իմացա, որ ամսի 27-ին ժամը 8-ին նա էլ համերգ ունի Նարեկացի ինստիտուտում: Իր երգերից մեկը լսեցի էստեղ http://www.mperia.com/artists/sonya: Ինձ թվում է հետաքրքիր է լինելու:

Ավելի ուշ կգրեմ նաև Գյուրջիևյան համաժողովի մասին...

Ֆուտբոլ և գարեջուր

Չգիտեմ շոգից է, թե ուրշ պատճառ կա, բայց վերջին մի քանի շաբաթը գարեջուր խմելու պահանջ է առաջացել մոտս :) Ուրբաթ օրը տղաներով որոշել էինք Plener գնալ, բայց որոշ հանգամանքներ խանգարեցին ու այցելությունը գարեջրատուն տեղափոխվեց այս շաբաթ: Այդ "կորուստը" մի կերպ մեղմելու համար ամբողջ week-end-ն անցկացրեցի ֆուտբոլ նայելով ու գարեջուր խմելով: Գարեջուրն ամենավերջին խմիչքն է, որ փորձել եմ և առանձնահատուկ սեր չունեմ դրա հանդեպ, ոչ էլ ֆուտբոլի մեծ երկրպագու եմ, բայց այդ երկուսի համադրությունը ինչ-որ որակ ստեղծեց, որ առաջ չէի նկատել :) Միայն չիփսերն էին պակասում ...
Եվ ուրեմն, անցյալ week-end-ին նայեցի այնքան ֆուտբոլ և խմեցի այնքան գարեջուր, որ երևի ամբողջ կյանքումս չեի դիտել/խմել: Աշխարհի առաջնությունից բացի ուրիշ ֆուտբոլային խաղեր չեմ դիտում, առաջնության խաղերն էլ միայն կիսաեզրափակիչ/եզրափակիչներն եմ դիտում հիմնականում, որովհետև հազվագյուտ տեսարժան խաղեր են լինում սկզբում: Հիմնական պայքարը վերջում է սկսվում, իսկ սկզբից ավելի ակտիվ են նոր կամ երկրորդական հավաքականները, որոնք հազվադեպ են գեղեիկ ֆուտբոլ ցուցադրում: Տեսնենք այս տարի ով կդառնա աշխարհի չեմպիոն ...

Ճամփորդական գրառումներ - հայկական "կարգապահություն"

Վերադառնանք անցյալ շաբաթվա Վիեննա-Երևան ինքնաթիռ: Դեռ նոր էի շոկից դուրս եկել ինքնաթիռի երիտասարդի "խոստովանությունները" լսելուց հետո, երբ հայտարարեցին թռիչքը սկսելու մասին, խնդրեցին կապել ամրագոտիները և նստած մնալ տեղերում` մինչ հաջորդ հրահանգը: Ինքնաթիռն արդեն սկսել էր բարձրություն հավաքել, երբ հայերից մի քանիսը (արտասահմանցիները քարացած նստած էին իրենց տեղերում) հանկարծ ինչ-որ բան հիշեցին, արձակեցին ամրագոտիները և սկսեցին ինքնաթիռի սրահում վազվզել, բառիս բուն իմաստով: Մեկը տեղն էր փոխում, մյուսը իրերն իջեցրեց ու սկսեց ինչ-որ բան փնտրել, կարծես չէր կարող համբերել մի 5 րոպե, կամ կարծես եթե ինչ-որ բան մոռացած լիներ, կարող էր կանգնեցնել ինքնաթիռն ու հտ գնալ: Մի քանի անգամ զգուշացնելն անգամ չօգնեց: Ավստրիացի ուղեկցորդուհիները նույնպես մոռացան անվտանգության մասին ու սկսեցին հայերին համոզելով նստեցնել իրենց տեղերը, սակայն հենց հեռանում էին, մերոնք կրկին ոտքի էին ելնում ու սկսում իրենց "որոնումները": Բանը հասավ նրան, որ ինքնաթիռի օդաչուական անձնակազմը խստիվ հրամայեց նստել տեղերում և արգելեց ընդհանրապես որևէ շարժում: Դրանից հետո նոր մերոնք հանգստացան:
Զարմանալին այն է, որ անկախության ձեռքբերումից հետո մեր միջից կարծես միանգամից վերացավ կարգապահություն ասածը: Կարող եք ասել, որ ինքնաթիռից շատ մարդիկ չեն օգտվում և հիմնականում առաջին անգամ թռնողներն են սխալներ թույլ տալիս, բայց դա այդպես չէ: Խորհրդային տարիներին, օրինակ, կանոնավոր թռիչքներ կային Երևանից դեպի մարզեր, ու մենք էլ ընտանիքով շատ հաճախ ինքնաթիռով էինք գնում գյուղ, որովհետև այդպես կես ժամում էինք հասնում, իսկ ավտոբուսով` 6 ժամում: Ես չեմ հիշում վերը նշվածի պես մի դեպք, որ ինչ-որ մեկը կարգապահ չլիներ ինքնաթիռում: Այսինքն, դա բոլորովին նոր վիճակ է հայերի մոտ, պատասխան ռեակցիա նոր իրավիճակներին: Պետք է պարզապես գտնել դրա արմատները և վերացնել այդ երևույթը: Ցավալին այն է, որ հայերի մոտ մի տեսակ անզգա, անգիտակից վիճակ է, ու ամենաանկարգապահը նրանք դառնում են հենց այն ժամանակ, երբ ամենից շատ է պետք այդ կարգը պահպանել:
Մեկ այլ ցնցում էր ինձ համար, երբ հանդիպեցի հայերին Դուբայի օդանավակայանում: Հայաստանից 2 տարի բացակայությունից հետո համարյա մոռացել էի հայերի վատ կողմերը ու շտապում էի հայրենիք, կարոտը սրտիս մեջ: Տրանզիտ էի գալիս Դուբայով և օդանավակայան հասնելուց հետո մի քիչ հետո արդեն մոտեցավ ավտոբուսը, որը պիտի տաներ համապատասխան տերմինալ: Տերմինալ հասնելուց հետո ականատես եղա հետևյալ տեսարանի. մի խումբ հայեր վայրենիների նման վազվզում էին խանութներով, իրար ինչ-որ բաներ բղավելով (օրինակ, "էդ սիգարետից մի 5 բլոկ էլ առ ..."): Մեկ այլ խումբ փորձում էր աթոռները մոտեցնել աղբամանին, որպեսզի ծխեին, հետո, համոզվելով, որ դրանք ամուր ամրացված են գետնին, աղմուկ-աղաղակով աղբամանը մոտեցրեցին աթոռներին ու վառեցին ծխախոտները, չնայած այդ վայրում ծխել չէր թույլատրվում: Մի կին էլ, որը Հայաստանում հայտնի կարի ֆաբրիկաներից մեկի տնօրենն է և բանակցությունների էր մեկնել արաբական երկրներ և որի հետ արդեն հասցրել էինք ծանոթանալ, երևի տեսնելով իմ զարմացած հայացքը, հարցրեց, թե ինչքան ժամանակ է չեմ եղել Հայաստանում: Ապա լսելով պատասխանս, ասաց որ զգույշ լինեմ գողերից, հետո էլ ավելացրեց, որ "դեռ հասնենք Հայաստան, ավելի կզարմանաս": Եվ իսկապես, ամենազարմանալին դեռ առջևում էր: Բաց թողնելով որոշ հետաքրքիր մանրամասներ, միայն ավելացնեմ, որ օդ բարձրանալուց հետո հայերը սկսեցին խմել և քանի որ հայկական ավիաընկերություն էր սպասարկում թռիչքը, իրենց բավականին տնավարի էին զգում. ուղեկցորդուհիներից խմիչք էին պահանջում - "Աղջի, մի 5 շիշ էլ պիվա բեր", վերջիններս էլ սկզբում ընդդիմանում էին - "Կապիտանը չի թողում: Մի քիչ սպասեք", բայց հետո բերում էին: Ընդհանրապես, ինքնաթիռի ներսի պատմությունն առանձին posting-ի նյութ է:
Վերջաբան չեմ գրում, բայց ասեմ, որ դա իմ վերջին թռիչքն էր հայկական ավիաընկրությունների ինքնաթիռներով: Հուսով եմ, էլ երբեք բախտ չի վիճակվի նորից օգտվել դրանցից ...

Սոնայի աղջիկը մեղք ա

Երեկ կարդում էի “Մանկական հաշմանդամությունը Հայաստանի Հանրապետությունում`իրավիճակի վերլուծություն” զեկույցը, որ 2004-2005-ին իրականացրել են ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամը, Հայ օգնության միությունը և ՀՀ Առողջապահության նախարարությունը (փորձեցի օնլայն տարբերակը գտնել, չհաջողվեց: Ում կհետաքրքրի զեկույցն ամբողջությամբ, կարող եմ էլ. փոստով ուղարկել): Ըստ զեկույցի` Հայաստանում իրավիճակը միջազգային տվյալների հետ համեմատած էնքան էլ վատ չի, բայց մի քանի արդյունքներից, ինձ թվում է, հրատապության հոտ է փչում: Դիտարկվել են երեխայի բնականոն զարգացմանը խոչընդոտող 6 հիմնական խանգարումներ` մեծածավալ և նուրբ շարժումների խանգարումներ, լսողության, տեսողության և խոսքի խանգարումներ, էպիլեպսիա և հոգեկան-հոգեբանական խանգարումներ: Ամենամեծ խումբը կազմել են հենց վերջին տիպի խանգարումներ ունեցող երեխաները, որն ինչպես հետազոտողներն են նշում պայմանավորված է սույն խանգարման ոչ ակնհայտությամբ, համապատասխան բուժսպասարկման անհամապատասխանությամբ ու անմատչելիությամբ և մի շարք այլ գործոններով:

Հետաքրքիր է ԿԳՆ-ի արձագանքն ինչպիսին կլինի: Վաղուց խոսում են հատուկ և սովորական դպրոցների ինտեգրման մասին, միջազգային կազմակերպությունները վերապատրաստման դասընթացներ ու փորձնական ծրագրեր են մշակում/իրականացնում, բայց ընդհանուր մի հայեցակարգ կարծես թե դեռ չկա: Դե իսկ մեր վերաբերմունքը փոխելու համար դարեր են պետք, բայց էդ ժամանակը մենք չունենք. որպես զարգացող երկիր, որը զարգացածի չափանիշներին հասնելու հավակնություն ունի, մենք ժառանգում ենք նաև նրանց կենսակերպի տենդենցները, որոնցից մեկն էլ հենց տարբեր տեսակի խանգարումների աճն է: Մենք ունենք անհրաժեշտ կարեկցանքը, սակայն դա ինչ-որ ապատիկ բնույթ ունի` կարեկցանքը գործի չի վերաճում: Ասում ենք, “Վայ, Սոնայի աղջիկը ինչ մեղք ա, չի կարողանում նորմալ խոսալ” , բայց մեր երեխային հետ ենք պահում “Սոնայի աղջկա” հետ խաղալուց…

Ճամփորդական գրառումներ - 3 կերպար կամ չկայացած երկխոսություն Եվրոպայի հետ

Առաջինը 1997 թ.-ին էր, երբ բանակում էի և զինվորներիցս մեկի ծնողներն էին եկել իրենց բարեկամներից մեկի հետ: Երիտասարդ տղա էր, տարիքով ինձնից շատ քիչ մեծ, բայց հասցրել էր բավականին երկրներում լինել ու հպարտությամբ ցուցադրում էր անձնագրի վիզաները` Գերմանիա, Բուլղարիա, Լեհաստան ... բոլորը "DEPORT" կնիքով: Պարզապես ապշած էի և հարցրեցի պատճառը, թե ինչի համար են արտաքսել այդ բոլոր երկներից: Պարզվեց, որ գողության և ինչ-որ մութ գործարքների մասնակցելու համար ու նա ակնհայտորեն հպարտ էր և պատրաստվում էր տրանզիտ, անօրինական ճանապարհով կրկին հայտնվել այդ երկրներից մեկում, "որովհետև գողություն անելը հեշտ է, կյանքն էլ ուրախ": Պարզապես անիմաստ էր իրեն բարոյա-խրատական թեմաներով քարոզներ կարդալը, կամ համոզելը, որ իր արածը սովորական հանցագործություն է:
Երկրորդը 2001-ին էր: Մեր բակի իմ հասակակիցներից մեկը ընտանիքի հետ գնացել էր Համբուրգ, մշտական բնակության, բայց 3 ամիս անց հետ վերադարձավ, պատճառաբանելով, որ մնալու տեղ չէր: Տղաների հարցին, թե ինչ էր անում այս 3 ամիսը, պատասխանում էր շատ կոնկրետ - "Գողություն, ապեր: Էդ երկրում ամենահեշտ բանն ա":
Անցյալ շաբաթ, Վիեննա-Երեվան ինքնաթիռի մեջ, մոտ 28 տարեկան մի երիտասարդ շատ բարձր ու ինքնագոհ ձայնով պատմում էր մի աղջկա, թե ինչպես էր գողությամբ զբաղվել Եվրոպայում: Աղջկը, ի պատիվ իրեն, ոչ թե զարմացած լսեց այդ պատմությունները, այլ բարկացավ ու սկսեց կշտամբել ջահելին, հետո էլ ստիպեց տեղը փոխել: Սա էլ սկսեց արդարանալ, թե լավ կյանքից չի, որ գողություն է արել, որ բոլոր վրացիներն ու ադրբեջանցիներն էլ դրանով են զբաղված, իսկ ամենացնցող արդարացումը տիպիկ հայկական էր, բառիս ամենաբացասական իմաստով - "Մեր տանը երկուսով էինք ապրում` ես ու ընկերս: Ինքը գողություն էր անում, փող բերում տուն, ես հո իրեն վզին նստած չէ՞ի ապրելու, ես էլ պիտի նույն անեի": Այսինքն նորմալ աշխատանք գտնելու, ազնիվ ապրելու տարբերակն ի սկզբանե բացառված էր:

Այսքանից հետո զարմանալու կամ բողոքելու ի՞նչ իրավունք ունեմ ես, երբ Վիեննայի օդանավակայանում ինձ մոտեցած policeman-ն իմանալով որ Հայաստանից եմ, նախ մանրակրկիտ "հարցաքննեց", թե ուր և ինչ նպատակով եմ մեկնում, ապա ոչ պակաս էնտուզիազմով ուսումնասիրեց անձնագիրս և կասկածելի ոչինչ չհայտնաբերելով, մտքում երևի հոգոց հանեց ու հետ վերադարձրեց այն ինձ:

Մագաղաթ

Վազում են կինն ու տղամարդը: Տարածությունը գնալով կրճատվում է: Մի ամբողջ րոպե վազում են իրար կողքի, շուրջ... ու շարունակում են փնտրել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ միմյանց միջև տարածությունը /ֆիզիկական/ 0 մմ է… Տեսնում ու լսում ես, թե բեմի վրա ինչպես են բաբախում երեք սրտեր. գրկախառնված կին-տղամարդ իրենց մարմինները միահյուսել են բեմի վրա` մեկ սրտի անվերջ զարկերով եզրափակելու “Մագաղաթը”` Մնջախաղի թատրոնի նոր ներկայացումը:

Երեկ Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում ներկայացման պրեմիերան էր: ՇԱՏ ԼԱՎ ներկայացում էր. սովորաբար արարման, գոյի, երկվության, կին-տղամարդու թեմաները բեմում ներկայացնելիս պաթոսն էնքան շատ է լինում, զահելդ գնում է մելոդրամատիզմի, սենտիմենտալիզմի, մարդուն վսեմագույնս գործելու կոչերի համախառն արդյունքից: Էստեղ բացակայում էր նման ամեն ինչ: Չգիտեմ թատերական գործիչներն ու քննադատներն ինչպես կարձագանքեն ներկայացման գաղափարին ու իրականացմանը, սակայն, ինձ, որպես սովորական դիլետանտի, անչափ դուր եկան ընտրված խորհրդանիշները /սավանի միտքն ու իրագործումն ուղղակի հրաշալի էր/, մարմնի սքանչելի ճկունությունը` արտահայտելու աշխարհի արարումը, մարդուն հետապնդող երկվությունը, իր ժառանգությունն ամփոփող գեղեցիկ պատումներն ու լեգենդները, կամ ավելի կարճ ասած “Մագաղաթի” բովանդակությունը ներկայացնող այս բանաստեղծությունը, որը մեզ որպես ծրագիր տվեցին մուտքի մոտ.

“Երկնեց երկինք և երկիր
Երկնեց և ծովը ծիրանի…”
Եվ այդ երկունքից ծնվեց
Տարբեր բույս ու կենդանի:

Եվ Բնության Մայրը Մեծ
Երկունքի վերջին շնչով
Իր առաջնեկը ծնեց…
Կամոք նրա կամ թե ոչ
/Սա ոչ մի տեղ չգրավեց…/
Պտուղն այս նորակոչ
Երկու մասի տրոհվեց…

Եվ այդ օրվանից մինչ անհայտություն
Այս մոլորակի մաշկին խիստ անհարթ
Գրվեց, կգրվի անթիվ պատմություն
Եվ կդառնա այն մի հին մագաղաթ…

Հրաշալի բեմադրություն, որը շատ գեղեցիկ ու հարիր ներկայացրին դերասաններն ու երաժշտությունը: Ովքեր սիրում են ժանրը, անպայման գեթ մեկ անգամ կարող են նայել այն: Անպայման արժի, նույնիսկ եթե բարձրահասակ եք ու պատանիների համար նախատեսված աթոռները սարսափելի նեղ են ձեր ոտքերը տեղավորելու համար, իսկ շոգն էլ` հեղձուցիչ:-)

Թատրոնն իր դահլիճը չունի, փորձերն անում է տիկնիկայինում, ներկայացումները` Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում: Սիրտ խառնելու աստիճան ամոթ ես զգում երկրիդ համար, որ նման տաղանդավոր արվեստագետներին մի քառակուսի մետր տարածքով ապահովելու փոխարեն փոր ու վիզ հաստացնելու հարյուրավոր քառակուսի մետրերի ետևից է ընկել…

Այսօր Համլետ Չոբանյանի /սցերանի հեղինակ և բեմադրող ռեժիսոր/ և իր ընկերների երկրորդ ներկայացումն է: Կհաջորդեն “Շերանիկն” ու “Խաղը”, էլի շատ գեղեցիկ “մունջ” պատումներ:

Նոր blogger - 2

Ողջո'ւյն: Մինչ Մարիամի միանալը մեր բլոգ-ին որոշեցի անակնկալ մատուցել ինչպես Քրիստինային, այնպես ել բլոգ-ի բոլոր մասնակիցներին և երկրպագուներին: Ծանոթանանաք, իմ անունն Արամ է և այսուհետև դուք կարող եք կարդալ իմ գրառումներն այստեղ: Հուսով եմ, դրանք կլինեն հետաքրքիր ու արդիական և չեն խամրի "բլոգ-ի տիրուհու" ` Քրիստինայի, անչափ գրավիչ գրառումների ֆոնի վրա: Ամեն դեպքում կաշխատենք լրացնել միմյանց, պահպանելով մեր ինքնատիպությունը: Թույլ տվեք նկատել, որ բլոգ-ում կարծես ձևավորվել է յուրատեսակ "երրորդություն", այնպես որ կարելի է սպասել "հրաշքների" :) Սա կատակ էր իհարկե :) Մեկ էլ, մենաստանն արդեն միայն կանացի չի, ինչպես նշել էր hakob_gevorgyan-ը, և իրականում սա մենաստան էլ չի, այլ յուրատեսակ ինտելեկտուալ ակւմբ, որի դռները բաց են բոլորի համար:

Գյուրջիևյան երրորդ համաժողով

Հունիսի 16-18 Երևանում կայանալու է Գյուրջիևյան երրորդ համաժողովը: Մուտքն ազատ է: Ավելի մանրամասն տեղեկությունների համար այցելեք` http://www.armeniagurdjieff.org

Նոր blogger

Վերջապես:-) Շուտով մեզ կմիանա Մարիամը, որի կարծիքները միշտ հետաքրքիր են ու խորհրդածության տեղիք են տալիս: Էստեղ բազմազանության անհրաժեշտությունը վաղուց էր զգացվում: Իսկ ես կշարունակեմ ընկերներիս ու ծանոթներիս “գլուխը տանել” ինչ-որ տարօրինակ բլոգների մասին զրույցներով: Միգուցե մի 2-ն էլ գայթակղությանը չդիմանան:-)

war crime

Երբեևէ զրուցե՞լ եք էն մարդկանց հետ, ովքեր Ղարաբաղյան պատերազմի անմիջական մասնակիցներն են եղել: Կանոնավոր բանակի ծառայողների կամ ազատամարտիկների հետ: Հարցազրույցները և հաղորդումներն այդ մարդկանց մասին թողնենք մի կողմ:

Մորեղբորս տղան ռազմական օդաչու է, Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ ուղղաթիռի հրամանատար է եղել ու բազմաթիվ մարտական թռիչքներ կատարել, Մարտական գործողությունների ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար Նախագահի պարգևին է արժանացել: Չեմ թվարկում նրան գովերգելու համար, ուղղակի ուզում եմ նկարագրել, թե ում հետ էի երեկ զրուցում: Խոսում էինք ԼՂ հակամարտությանը նվիրված "Ակորդ" հանդեսի մասին, երբ սկսեցի փոքր-ինչ համառել իմ հարցերով, որպեսզի խոսի իր անցյալի մասին: Էնքան էլ չի սիրում խոսել էդ մասին… Մեջբերում եմ. “Դու ես ու քո ուղղաթիռը: Երբ թռչում ես դեպի իրենց դիրքերը, մի բանի մասին ես մտածում. հա, վտանգավոր բան չկա, հիմա թռչում եմ, ռմբակոծելու եմ ես մասը ու հետ եմ թռչելու: Անում ես, շրջում ես ուղղաթիռդ հետ ու … ասում ես, բայց իմ ինչի՞ն է պետք էս ամենը: Ինչո՞ւ եմ անում: Մտածում ես էս մասին, որովհետև թիկունքդ բաց է ու էնտեղ թուրքն է, ամեն պահի թուրքը կարող է կրակահերթ արձակել հետևից ու վերջ…Ուղղաթիռդ շրջելուց հետո ոչինչ չկա` ժամանակ, տարածություն, ցանկություն, նպատակ, վախ, ոչինչ…Ես հերոս չեմ ու չեմ հավատում, որ ինձ հետ կռված որևէ մեկն սկսի խոսել հայրենասիրության, հերոսության ու չգիտեմ ինչի մասին: Դու դա անում ես ու վերջ, գիտես, որ անելու ես, չես քննարկում: Դրանք բառեր են նրանց համար, ովքեր զբաղվում են քաղաքականությամբ: Իսկ քաղաքականությունը միշտ միջամտում է բանակի գործերին, ու շատ հաճախ միջամտությունն ուղղակի անտանելի է:

Ռազմական գործողությունների ամենաթեժ պահին կամավորական ջոկատների հրամանատարներից մեկն իր ջոկատի համար ՆԱՏՕ-ական համազգեստներ ու սպառազինություն է բերում Հայաստան: Բեռներով ինքնաթիռը տեղ է հասնում, իսկ օդանավակայանում Կ-ին չեն թողնում, որ ստանա էդ ամենը: Իրեն տալիս են իր ջոկատի մարտիկների թվով համազգեստ, իսկ մնացածը վաճառվում է…Կ-ին ծնկաչոք լացում էր նվաստացման, անհուսության, նողկանքի, անճարության զգացումից… Մարդ, որին էսօր պարտական ենք մեր հաղթանակներից շատերի համար… Թալանի միակ դեպքը չի, իհարկե: Սա էլ պատերազմի ժամանակ քաղաքական աջակցությունը…”

Պատերազմը դաժան, բայց իր դաժանության մեջ հստակ ու ազնիվ խաղ է, առանց որևէ պատրանքների ու պատերազմի ժամանակ հանցագործության ամենազազրելի տեսակը թիկունքից հարվածն է…

Հունիսի 1

Երեկ Երևանի կենտրոնում խելագարություն էր:-) Էդքան մարդ չեմ հիշում մեկ էլ երբ եմ տեսել: Հիշում եմ, իմ կորեացի ընկերուհին էր դժգոհում Չինաստանից` ասելով, որ փողոցում ստիպված ես կողքանց քայլել, որովհետև մարդկանց հոսքն էնպիսիսն է, որ ամբողջ լայնությամբ չես տեղավորվում:-) (ընդ որում իր “լայնքին” կերազեին նիհարել ցանկացող բոլոր կանայք:-) Երեկ Օպերայի շրջակայքում նույնն էր կատարվում` գումարած էն, որ մարդկանց հոսքին խառնվել էին նաև մեքենաների շարքերը: Ու գրեթե ոչ մի ՊԱՏ-ի աշխատակից… Նշում էինք Երեխաների պաշտպանության օրը:

Ընդմիջման ժամանակ “168 ժամ” պարբերականում շատ հետաքրքիր հարցազրույց կարդացի Ռոբերտ Սահակյանցի հետ: Փորձեցի գտնել դրա հղումը պարբերականի կայքում /http://www.168.am/, չկար: Ստիպված եմ վերարտադրել մի քանի բան, որ հիշում եմ:-) Օրինակ, նորից խոսք էր գնում կարծրատիպերի մասին, ու Սահակյանցն օրինակ է բերում Տիգրան Մեծի շուրջ մեր պաշտամունքը` նշելով, որ քանի որ մեզ անընդհատ դպրոցից ի վեր դա է մատուցվել, դա ստվերում է թողել շատ ավելի արժեքավոր, վառ կերպարների, ինչպես օրինակ` նրա պապը` Արտաշես թագավորը, որը մեզ շատերիս հայտնի է որպես թատրոն սիրող թագավոր, բայց անհայտ է իր մեկ այլ առաքինությամբ` ազատատենչությամբ: Նա ժամանակվա միապետերից միակն է, որ ընդվզում է հռոմեական տիրապետության դեմ ու որոշում հարևան ժողովուրդներին ազատագրել հռոմեացիների լծից: Հիշենք, որ ժամանակը հայտնի էր նվաճողական տրամադրություններով…

Մեկ այլ միտք. այն ինչ սիրում ենք, պարտադիր չի, որ ամենալավը լինի: Ու բերում է Սևանա լճի օրինակը: Դասական հայտարարություն բոլոր հայերեն դասագրքերում. “Սևանա լիճն ամենագեղեցիկ լիճն է:” Հաջորդում է Սահակյանցի հարցը. “Իսկ ի՞նչ ենք ասելու, եթե հանկարծ մի օր վերադարձնենք Վանա լիճը”: Ու էլի շատ հետաքրքիր մտքեր…

Էսօր մի տեսակ ցանցառ մտքեր են ստացվում, երևի շատ շոգ է: Նոր կարդացի, որ հունիսի 5-ին Ռուսաստանի դեսպանատան առջև բողոքի ցույց է կազմակերպվելու: Զարթնեցի՞նք: Երբ ենք ի վերջո հասկանալու, որ հայն է հային հենարան, ոչ ռուսը, ոչ եվրոպացին: Մարդ չգիտի ինչ անի, ականջներն ու աչքերը փակի ու կարգին “ջայլամություն անի”, թե լսի Արա Աբրահամյանի հուզաթոթով գովքն առ ռուս ազգ ու անմիջապես հիշի Կիևյանի կամրջի համբավը: