Տեսնես էս անձրևը երբ ա դադարելու… Չնայած հնարավոր չի չնկատել շքեղ կանաչը, որ սովորաբար աննշմարելի է ասֆալտաբետոնային քաղաքային բնապատկերում: Երանի էլի ծիրանը շատ լինի էս տարի:-)

Շաբաթ օրը գնացել էինք Նարեկացի ինստիտուտի (http://naregatsi.org) կազմակերպած երիտասարդ երաժիշտների մրցույթի ամփոփիչ մրցանակաբաշխություն-համերգին և գիտե՞ք ինչ. շատ լավ էր կազմակերպված:-) ( - հանդիսատեսի մի մասը:-) Ինձ միշտ մի հարց է հետաքրքրում. եթե հրատապ խնդիրներ կան քննարկելու, ին՞չ կարիք կա դրա համար գնալ համերգ: Հասկանալի է, հնարավոր է, որ քո ակնկալիքներն այլ էին համերգից առաջ, և հիմա ընթացքում ձանձրանում ես: Չի՞ կարելի արդյոք ուղղակի դուրս գալ, այլ ոչ թե սկսել անդադար կիսաձայն (լավագույն դեպքում) խոսել, ինչ-որ բան բուռն քննարկել… Հա, մի բան էլ, որ ինձ շարունակում է զարմացնել. ինչո՞ւ էդքան չենք սիրում անծանոթը, նորը: Հաճախ նկատել եմ, որ ցուցահանդեսների, համերգների (հատկապես եթե էսպես ասած “անհայտ” արվեստագետների մասին է խոսքը) ժամանակ յուրաքանչյուր արվեստագետի ընկերակցում է իր ծանոթների մի խումբ, որն էլ հենց կազմում է նրա համակիրների շրջանակը: Եղել են դեպքեր, երբ, օրինակ, ինչ-որ նկար դիտելիս, հարցրել են “Դուք Ա-ին երկա՞ր ժամանակ եք ճանաչում”: Չէ, չեմ ճանաչում, ուղղակի հետաքրքիր նկար է:-) Նույնը համերգի ժամանակ. կային խմբեր, որոնք որոշ կատարողների ելույթից հետո ուղղակի լքեցին դահլիճը: Դե եթե սիրում ենք տվյալ ժանրը, հետաքրքիր չի՞ արդյոք, թե էլ ինչպիսի նոր կատարումներ կլինեն: Ինչո՞ւ ենք հակված գնահատել ինչ-որ բան մեզ ծանոթ շրջանակներում միայն… Հետաքրքիր է ուղղակի…)

Իսկ հաղթողներն էլ հիմնականում շատ լավ երաժիշտներ են: Շատ ուրախալի է, որ էսօր Արթուր Ավանեսովի նման երաժիշտների ինքնաարտահայտմանն աջակցող միջոցառումներ կան:

Մեկ այլ փաստ, որ մի տեսակ հպարտությամբ նկատեցի. համերգն ու ընդհանրապես ամբողջ նախագիծը շատ ցայտուն օրինակ էր պարզ մի ճշմարտության դրսևորման. եթե ուզում ենք, կարողանում ենք միասին աշխատել:-) Խոսքս հաճախ չարչրկվող Սփյուռք-Հայաստան տարբերվող առաջնահերթությունների մասին է: Նախագիծը համատեղ աշխատանքի հրաշալի օրինակ էր ու այնպիսին, որտեղ ոչ ոք չփորձեց խոսել Սփյուռքի հայրենասիրության, ինքնազոհողության, կոռումպացված հայաստանցիների, մեծ-մեծ հայրենասիրական ճառեր ասող, բայց Արմենիա-Մարրիոտտի պատերից դուրս Հայաստան չճանաչողների մասին…

Լավ էր, մի խոսքով:-)

թարգմանչաց հիվանդություն:-)

Ուրբաթ առավոտյան դասի գնալիս կարդում էի Կունդերայի “Les Testaments Trahis” – չեմ ուզում թարգմանել, քանի որ խոսքը հենց թարգմանությունների մասին է:-) Էսսեի մի մասը վերաբերում էր Կաֆկայի ստեղծագործությունների թարգմանությանը, և Կունդերան հետաքրքիր մի դիտարկում է անում թարգմանիչների մասին` նկատելով նրանց հատուկ սերը հանդեպ հոմանիշները եւ կրկնությունից խուսափելու ցանկությունը: Նա նշում է, որ սա թերևս բնական է, քանի որ թարգմանիչների արհեստվարժությունը գնահատվում է հենց օտար լեզվի բառապաշարի ծավալով:-) Մինչդեռ կարևոր է հասկանալ, թե հեղինակն ինչպես է օգտագործում լեզուն իր նպատակներին հասնելու համար, և թարգմանչի համար կարևորը այդ գիծը մեկ այլ լեզվով ընկալելի դարձնելն է, այլ ոչ թե իր անհատականության ներկայության ապահովումը թարգմանության մեջ: Սա ինձ անմիջապես հիշեցրեց “Lady Chatterley’s Lover” ռուսերեն թարգմանությունը. առաջին անգամ գիրքը կարդացել եմ հենց այդ ռուսերեն թարգմանությամբ և ոչ մի կերպ չէի կարողանում հասկանալ, թե այն ինչ գեղարվեստական կամ ընդհանրապես որևէ արժեք կարող է ներկայացնել, մինչդեռ բնօրինակը կարդալուց հետո այն իմ ամենսիրած ստեղծագործություններից մեկը դարձավ:-)

սովետական հոբելյանական միջոցառում

Անցյալ ուրբաթ իմ լավ ընկերներից մեկը հրավիրեց Կոմիտասի անվ. լարային քառյակի հոբելյանին, որը նշվում էր մեծ ֆիլհարմոնիկ դահլիճում: Աստված իմ, մենք ե՞րբ ենք սովորելու հարգել մեր եւ ուրիշների ժամանակն ու համբերության զգացումը:-)

Համառոտ ասելու համար, թե ինչի ականատեսն ու ունկնդիրն էի մոտ երեք ժամ, պատկերացրեք Լենին պապիկին նվիրված հանդես մանկապարտեզում:-) Դե ում բախտ չի վիճակվել երբևէ մասնակցել նման հանդեսի, ասեմ, որ դա մի միջոցառում է, երբ գովերգում են հոբելյարին, լիիիքը լավ բաներ են ասում իր մասին մեծագույն պաթոսով ու էդ ընթացքում էնքան են կրկնվում, որ անգիր ես անում խեղճի ամբողջ կենսագրությունը` սկսած խանձարուրից: Հայոց լեզվի ամենահեռու անկյուններում թաքնված բառերն էդ օրը թափ են տալիս իրենց վրայի փոշին ու հպարտորեն բախվում բանից անտեղյակ ունկնդրին: Հուզաթոթով ճառերի արանքում մի քանի երաժշտական կատարումներ ու քանի որ մեր դեպքում բարեբախտաբար հոբելյարը ողջ եւ առողջ բեմում նստած էր, հեռագրերի շարան, որ ընթերցում է վարողը:

Դեռ դիմանու՞մ եք:-)

Եթե այո, ասեմ, որ 7-9:50 լսեցինք մոտ է15 կենդանի շնորհավորանք ու ուղերձ մեր և Ռուսաստանի մշակույթի գործիչների կողմից, դիտեցինք մի 5 տելեշնորհավորանք` տեխնիկական թերություններով, ունկնդիր եղանք մի 7 հեռագրի ընթերցանության ու դժբախտաբար 3 րոպեից ոչ ավել տևողությամբ 5 երաժշտական ողջույնների եւ ամենաաաա- ամենաաաավերջում քառյակի 4 կատարման, որոնք ուղղակի հրաշալի էին…

Երբևէ կսովորե՞նք նայել մեր սովորույթներից ու շրջանակներից դուրս: Չգիտեմ նման միջոցառումները ոնց են կազմակերպվում այլ երկրներում, բայց մեզ մոտ վաղուց ժամանակն է փոխել այս դարավոր սցենարը. չեմ կարծում ինչ-որ նորարարական առաջարկ եմ անում, բայց մի տարբերակն այն կլիներ, որ մի 15 րոպեանոց (ամենաշատը) տեսահոլովակով ներկայացնեին քառյակի անցած ճանապարհը (հատկապես նոր սերնդի համար անհրաժեշտ մի նյութ), մի հինգ րոպեում կարդային ամենակարևոր ուղերձն ու նշեին կարևոր հեռագրերի հեղինակներին, և մնացած ժամանակը տրամադրեին քառյակին, որը կներակայացներ իր արվեստն ու ցանկության դեպքում հետաքրքիր և կենդանի դրվագներ կպատմեր լսարանին քառյակի գործունեությունից:
Երևի մասնագիտությունս փոխեմ, գոնե դահլիճն արթուն կպահեմ:-)

բազմերանգ Երևան

Երևանյան բնակչությունը վերջապես բազմերանգ է դառնում` սևն իր դիրքերը զիջում է գունային վառ գամմային: Իմիջիայլոց նկատե՞լ եք, թե երիտասարդների հանդերձանքը որքան ավելի “երիտասարդական” է դարձել:-) Օրինակ` մի հինգ տարի առաջ 17-20 և 20-30 տարիքային խմբերի հագուստների ոճը բոլորովին չէր տարբերվում իրարից: Դեռահասների համար ընդհանրապես ոճային տեսականին բացակայում էր:

Չնայած տեսականու առումով Երևանում դեռ շարունակվում են դժվարությունները: Օրինակ` գործնականում անհնարին է ցածր կրունկներով կանացի նորմալ կոշիկներ գտնել: Մի բան, որ ես արդեն մի քանի տարի է մտածում եմ ինչ-որ տեղ գտնել ու չեմ կարողանում, դա ազգային զարդանախշերով հագուստն է: Էլ չեմ ասում ազգային տարազներ… Հիշում եմ Տաշքենդում ամենից շատ նախանձում էի տեղի կանանց, որոնք կրում էին թե իրենց ազգային տարազները, թե ժամանակակից հագուստ, որ կրում էր ազգայինի ակնհայտ ազդեցությունը` գույներ, զարդանախշեր, զարդեղեն, հանդերձի լրացուցիչ պարագաներ և այլն: Ախր մենք էսքան հարուստ նյութ ունենալով հանդերձ ոչ մի կերպ չենք կարողանում մի քիչ ստեղծագործաբար մոտենալ մեր կենցաղին: Կամ էլ ես չեմ կարողանում հայտնաբերել նման մոտեցման օրինակներ: Դե հա, կա Զատիկը (http://www.zatikstudio.com), որը երբեմն բավականին հետաքրքիր լուծումներ է առաջարկում, օրինակ` Շերանիկի հագուստները, կա Նուռը (http://www.nur.am), բայց դրանք, ցավոք, հասու չեն սովորական գրպանին:-) Մինչդեռ կարելի էր չէ՞ թեթև արդյունաբերական ինչ-որ ֆաբրիկա բացել, որտեղ կկարեին մեր զարդանախշերով բլուզներ ու զգեստներ, որոնք յուրօրինակորեն կզարդարեին մեր կանանց… Դե գոնե մի մասին:-)

Ինձ թվում է նաև, որ կանայք առավել հակված են փոփոխությունների, քան տղամարդիկ: Տղամարդկանց սանրվածքի ավանդական կողքից մազաբաժանը հաստատուն դիրքերում է և հազիվ թե առաջիկայում զիջի իր դիրքերը:-) Բայց լավ է, որ առաջընթաց, այնուամենայնիվ, կա:

բազմերանգ Երևան

Երևանյան բնակչությունը վերջապես բազմերանգ է դառնում` սևն իր դիրքերը զիջում է գունային վառ գամմային: Իմիջիայլոց նկատե՞լ եք, թե երիտասարդների հանդերձանքը որքան ավելի “երիտասարդական” է դարձել:-) Օրինակ` մի հինգ տարի առաջ 17-20 և 20-30 տարիքային խմբերի հագուստների ոճը բոլորովին չէր տարբերվում իրարից: Դեռահասների համար ընդհանրապես ոճային տեսականին բացակայում էր:

Չնայած տեսականու առումով Երևանում դեռ շարունակվում են դժվարությունները: Օրինակ` գործնականում անհնարին է ցածր կրունկներով կանացի նորմալ կոշիկներ գտնել: Մի բան, որ ես արդեն մի քանի տարի է մտածում եմ ինչ-որ տեղ գտնել ու չեմ կարողանում, դա ազգային զարդանախշերով հագուստն է: Էլ չեմ ասում ազգային տարազներ… Հիշում եմ Տաշքենդում ամենից շատ նախանձում էի տեղի կանանց, որոնք կրում էին թե իրենց ազգային տարազները, թե ժամանակակից հագուստ, որ կրում էր ազգայինի ակնհայտ ազդեցությունը` գույներ, զարդանախշեր, զարդեղեն, հանդերձի լրացուցիչ պարագաներ և այլն: Ախր մենք էսքան հարուստ նյութ ունենալով հանդերձ ոչ մի կերպ չենք կարողանում մի քիչ ստեղծագործաբար մոտենալ մեր կենցաղին: Կամ էլ ես չեմ կարողանում հայտնաբերել նման մոտեցման օրինակներ: Դե հա, կա Զատիկը (http://www.zatikstudio.com), որը երբեմն բավականին հետաքրքիր լուծումներ է առաջարկում, օրինակ` Շերանիկի հագուստները, կա Նուռը (http://www.nur.am), բայց դրանք, ցավոք, հասու չեն սովորական գրպանին:-) Մինչդեռ կարելի էր չէ՞ թեթև արդյունաբերական ինչ-որ ֆաբրիկա բացել, որտեղ կկարեին մեր զարդանախշերով բլուզներ ու զգեստներ, որոնք յուրօրինակորեն կզարդարեին մեր կանանց… Դե գոնե մի մասին:-)

Ինձ թվում է նաև, որ կանայք առավել հակված են փոփոխությունների, քան տղամարդիկ: Տղամարդկանց սանրվածքի ավանդական կողքից մազաբաժանը հաստատուն դիրքերում է և հազիվ թե առաջիկայում զիջի իր դիրքերը:-) Բայց լավ է, որ առաջընթաց, այնուամենայնիվ, կա: