Ստորագրությունը ենթադրո՞ւմ է պատասխանատվություն

Վերջապես հաղթահարելով Երևանը գրոհած նոր վիրուսի հետևանքները` վերադառնում եմ նորմալ կյանքի, որի մի մասն էլ այս բլոգն է:-)

Երեկ բոլորովին այլ տեղեկություն փնտրելիս` “Առավոտում” հանդիպեցի մի հոդվածի, որտեղ ասվում էր մի շարք մտավորականների կողմից ստորագրված հայտարարության մասին` ընդդեմ “Մտավորականների ֆորումի”, որի անդամներ են Օհան Դուրյանը, Խորեն Պալյանը, ժամանակին Սիլվա Կապուտիկյանը և այլն: Հիմա, մի շարք մտավորականներ հանդես են գալիս ինչ-որ հայտարարությամբ, որտեղ խոսվում է այս ֆորումում գործող օտարերկյա գործակալների մասին, կամ էլ նման մի այլ անհեթեթություն: Լրագրողը պարզաբանումների համար դիմում է հայտարարությունը ստորագրած մի շարք մտավորականների, որոնց թվում են Լևոն Մալխասյանը, Վարդան Պետրոսյանը և այլն: Արդյունքում պարզվում է, որ նրանց մեծամասնությունը ստորագրել է հայտարարությունը` անգամ չկարդալով այն: “Դե, ասացին թուղթ է, էլի, ստորագրի…”: Փաստորեն, մտավորականը ստորագրել է որոշակի հայտարարություն միայն այն պատճառով, որ իր մտավորական ընկերն է դա խնդրել: Եթե այս երկրում ամեն ինչ այսքան ողբերգական հետևանքներ չունենար, կարելի էր ամբողջ այս պատմությունը մի մեծ զավեշտ համարել:

Հերթական հակասություններից մեկը. հրաշալի, դարավոր գրավոր մշակույթ ունենալով հանդերձ` մեր կենցաղում և հարաբերություններում շարունակում են գերակշռել բանավոր մշակույթի առանձնահատկությունները (սակայն, եթե հաշվի առնենք նույնքան դարավոր փորձը` ապրել առանց պետականության, պարզ կարող է դառնալ, թե ինչու գրավոր մշակույթը մաս չի դարձել վարչարարության և համապատասխան հարաբերությունների): Ավելացնելով գրավոր փաստաթղթի հանդեպ խորհրդային տարիներից եկող “պաշտամունքը”` փոքր-ինչ անբացատրելի է թվում նման անպատասխանատվությունը:

Գրավոր մշակույթը դեռ նոր քայլեր է անում մեր կենցաղում, ուր հարաբերություններն աստիճանաբար առավել կոմերցիոն, հետևաբար պայմանագրային են դառնում: Այստեղ էլ հարաբերությունները հիմնականում կարգավորվում են բանավոր համաձայնություններով: Եթե փորձում ես դրանք ամրագրել ինչ-որ փաստաթղթով, առաջանում է անհարմարության զգացում. ստորագրություն ես ուզում, ուրեմն չես վստահում ինձ:

Երբեմն ստիպված եմ լինում դիտել “Իմ իրավունքը”, քանի որ քույրս իրավաբան է, և արդյունքում պարզվում է, որ հայցերից շատերի հիմքում ընկած է հենց պայմանագրերի բացակայությունը կամ էլ ուղղակի անպատասխանատու վերաբերմունքը` “Ձևականություն էր, արեցի, ստորագրեցի”: Իսկ ինչքան ենք սիրում բանակցել ու սակարկել…

Ինչևէ, ինչպես կամփոփեին թերթերը, “Մեր հասարակությունը ցածր քաղաքացիական գիտակցություն է դրսևորում”:-)