Ինչպես եմ անցկացրել ամառային արձակուրդներս (շարունակ.)
Սկսեցի Գուրգեն Մահարու “Այրվող այգեստաններ” վեպը: Ամոթով պետք է խոստովանեմ, որ հայ գրականություն էնքան էլ լավ չգիտեմ: Արձակ շատ եմ սիրում, բայց մեր արձակագիրներից հաճույքով կարդում եմ միայն, (խնդրում եմ չքմծիծաղել:-), Հրանտ Մաթևոսյանին: Ինչևէ, սկսեցի վեպն ու պետք է ասեմ, որ ՇԱՏ լավ, իսկապես շատ լավ վեպ է: Ինձ համար անսպասելի հայտնաբերեցի մի աշխարհ, որտեղ թագավորում են նուրբ հումորն ու ջերմ կարոտը: Վեպում հեղինակային լեզուն արևելահայերենն է, կերպարներինը` արևմտահայերենը, ավելի ճիշտ, Վանի բարբառը, /հիմնականում, բայց կան նաև արևելահայերենով խոսող կերպաներ, օրինակ հայտնի Արամ Մանուկյանը/ ու մի հրաշալի, ամբողջական ձուլվածք է ստացվել: Կարդում եմ ու աչքերիս (ականջների՞ս:-) չեմ հավատում. ամբողջ 2 դար է անցել, իսկ մենք կանգնած ենք նույն կոտրած տաշտի առջև. իրենց ազդեցության համար պայքարող բազմաթիվ կուսակցություններ փոքրիկ մի երկրում, ‘ուժային կառույցների’ /տվյալ դեպքում ֆիդայիներ/ ու հասարակ ժողովրդի միջև աճող փոխադարձ դժգոհությամբ հագեցած հակակրանք, “դեպի Եվրոպա” քաղաքական գիծ, “թուրքը մեր թշնամին է” և “թուրքը մեր հարևանն է” երկու հակադրությունների միջև կշեռքի անվերջ տատանում, տեղացիների ու “եկվորների” միջև անհաշտ թշնամանք /հետաքրքիր էր կարդալ ‘ռուսահայերի’ հանդեպ ‘տաճկահայերի’ տածած անհանդուրժողականության մասին: Ինչքա՞ն ենք այսօր խոսում հայաստանցի-սփյուռքահայ անհանդուրժողականության մասին…/: Մեկ այլ հետաքրքիր փաստ, որ հիշեցի. վեպի ծանոթագրություններում ասվում է այն մասին, որ Արևմտյան Հայաստանում բնակչությունն աչքի էր ընկնում նախնական կրթության բարձր մակարդակով, իսկ Արևելյան Հայաստանում բարձր էր բարձրագույն կրթություն ստացածների թիվը: Մեկ այլ հետաքրքիր փաստ. Վան եկած տարբեր կուսակցական առաջնորդները, որոնք եկել էին կուսակցության աշխատանքներն առաջ տանելու և Հայաստանի ազատության մասին հոգալու, հիմնականում սերում էին որտեղի՞ց…. դե իհարկե Ղարաբաղից` Շուշի, Գանձակ:-) Ընդհանրապես վեպի ծանոթագրությունները հիանալի հայագիտական նյութ են հանդիսանում: Շատ լավ հրատարակություն է. մեկ գրքի մեջ ամբողջացված են վեպի առաջին, որը բնագիրն է, և երկրորդ տարբերակները, որը Մահարին ստիպված է եղել ներկայացնել հրատարակության տարբեր ‘գրաքննադատների’ ճնշման արդյունքում: Ինձ թվում է, դեռ բազմիցս անդրադառնալու եմ այս վեպին…
Դե լավ էստեղ ավարտեմ…
posted by christina at 6:10 PM
45 Comments:
Most of our Arevelahye classic literature is overhyped. Despite that, there are quite a few authors of high caliber and comparable to the greats of this world. Matevosian is definitely one of them. Tumanian is there, too.
I haven't read Mahari. If you like his work, check out Khachik Dashtents. He has a novel about the life among the fidayi.
And if you want a sarcastic portrait of political party activism, don't forget to read Panjuni. I think it's about the Dashnaktsakans but it would apply to the majority of the political hacks out there.
Sirum em u hachax kardum em hay groghnerin, manavand ardzakagirnerin - ardakn im nax@ntrats janrn e :) Maharin lav grogh e, kareli e ver@nercel "Ayrvogh aygestanner"-@. Isk 2 dar anc nuyn kotrats tashtaki araj kangnats linelu masin asem ,wor hayern "avandzpasht" joghovurd en, baris amenavat imastov. Erebevic e kardacel eq Hayastani Arajin hanrapetuthyan @ntruthyuneri masin ? Nuyn patkern e, inch wor ayjmyan Hayastanum, nuyn kashaqner@, keghtsiqner@, miayn texnologiannern en araj@ntac aprel ... Artaqin qaghaqakanuthyun@ - lriv nuyn patker@. Mauzeristnern u suti krvats "fidayinner@" - sksum em havatal klonavorman@ :))
Nazaryan-i asats vep@ "Ranchparneri kanch@"-n e, worn argelvats er sovetakan jamanaknerum, sakayn mardik taqun @ntercum ein, dzerqic-dzerq poxancelov girq@. Mi or ayn mer tun el ekav u yes der shat patani, aranc lav haskanalu kardaci ayn. Bayc da stipec indz patmuthyann andradarnal u shat baner parzel ayn jamanak argelvats temaneri veraberyal.
Ժողովուրդ ջան, շատ ապրեք խորհրդի համար, բայց ոչինչ չէ՞, որ ավելացնեմ, որ էդքան էլ 'անգրագետ' չեմ:-) Կարդացել եմ և "Ռանչպարների կանչը" և Օտյանի "Ընկեր Փանջունին", և Րաֆֆու վեպերից շատերն ու նույնիսկ "Վերք Հայաստանին":-) Ինչպես մի անգամ խոստովանեցի, նույնիսկ երեք անգամ փորձել եմ սկսել "Մատյան ողբերգությանը", բայց սա թողնեմ մի կողմ, քանի որ խոսքս հայ արձակի մասին է: Ողղակի, չգիտեմ ինչու, հայ արձակը նույն ոգևորվածությամբ չեմ կարդացել, ինչպես օրինակ ռուս կամ ֆրանսիացի արձակագիրներին: Մի տեսակ ոճն ու պատկերները շատ վերամբարձ են,իսկ արտահայտված մտքերին կամ արդեն հանդիպել էի ու դրա համար հետաքրքիր չէին, կամ էլ չգիտեմ... Արձակը, մասնավորապես վեպը կամ վիպակը, հիմնականում որոշակի դրվագի նկարագրություն է, որտեղ ընթերցողին է ներկայանում ինչ-որ մեկը իր և արտաքին և ներքին աշխարհով: Այ հենց այդ արտաքին աշխարհի նկարագրությունը հայերեն /էլի եմ շեշտում. ինձ համար/ չափից դուրս վերամբարձ է: Օրինակ, եվրոպական վեպը բավականին ինտելեկտուալ է /օր.` Ռիլկեի The Notebooks of Malte Laurids Brigge, թեև նա շատ ավելի լավ բանաստեղծ է:-)/ և երբ ինձ անհրաժեշտ են "մտքի գլուխկոտրուկներ", գիտեմ որտեղ դրանք փնտրել: Ֆրանսիական որոշ արձակագիրներ հրաշալի ներկայացնում են իրենց ժամանակի կենցաղը` օր. Բալզակը: Միգուցե ինձ թվում է, թե ճանաչում եմ հայկական կենցաղն ու դրա համար էլ հետաքրքրություն չեմ գտնում մեր արձակում...
P.S. Նազարյան ջան, դու շատ ճիշտ էիր, խոսքը Մանուկյանների հրաշալի ընտանիքի մասին էր:
De, "@nker Panjunin" u "Verq Hayastanin" dprocakan partadir tsragri mej e, djvar the aranc dranq kardalu karoghanayir avartel mijnakarg dproc@ :)) Christin jan, yes @ndamen@ Dashtenci grqi vernagirn ei grel Nazaryani hamar, worovhetev inq@ cher nshel (erevi moracel er) ayn.
Inch verabervum e hay ardzakagirnerin, poqr verapahumnerov hamadzayn em qez het (verambardz wochi arumov), bayc dra het miasin shat lav groghner u gortser el unenq.
Mi ban el avelacnem Christinayi ayn mtqin, wor hay ardzakum artsartsvats mtqer@ misht nor chen eghel ev inq@ dranc handipel e ayl vayrerum ... @ndhanrapes gragoghuthyun@ mets tegh e zbaghecnum hay grakanuthyan mej, hatkapes chapatsoi mej, ardzak@ mi koghm toghnenq ... Nuyn Nazaryani koghmic govergvats Tumanyan@, kam Isahakyan@ irenc grakan jaranguthyan mi mets ktor@ "goghacel" en tarber aghbyurneric. Ardzakagirnern el eghel en kam evropakan, kam rusakan azdecuthayn tak, chnayats dran, hay ardzak@ shat tsuyl e,tuyl tveq ayspes bnoroshel, u gluxkotrukner @ndhanrapes cheq karogh gtnel. Hayer@ dedektiv el chen karoghanum grel, eghatsner@ kardalov kam hiastapvel em, kam zgacel, wor eligragoghuthyun e. Tpavoruthyuns aynpisin e, wor hay groghneri metsamasnuthyn@ steghtsagortsum en woch the hamashxarhayin makardakov, ayl teghakan, nerqin sparman hamar - orinak, Tumanyann adaptacnum er otarneri erker@ papaxov chobanneri hamar. Aysinqn, hay groghneri kartsiqov, hay mard@ piti karda miayn hay groghnerin, isk artasahmanyan groghneri het hamematutyan@ nranq chen dimanum (hatukent bacaruthyunnerov). Tumanyani, Rafii jamankanerum da aydpes er, shater@ access chunein artasahmanyan grakanuthyan@, sakayn hima ashxarh@ poxvel e, erevi henc ayd patcharov el menq hima kargin groghner chunenq, chanachvats groghner nkati unem.
Aramk, so you think 'Gikor' is a ripoff? Yes, Tumanyan re-wrote some fairy tales of the Northern European authors. Where do you think the Grimm brothers took their fairy tales? From folk stories, pretty much like Tumanian took some of his tales from folk stories as well.
Any author writes for the local audience s/he has. The lucky ones have local audiences that are large (a Chinese author has a 1 billion audience) while the less lucky ones have a few million (an Armenian author has a 2 million or so audience).
We are the descendents of the Greco-Roman cultures and the American or European authors appeal to us as we share the same roots (that's what a Brazilian and an Armenian have in common). And while we think these authors are great, I am sure a Chinese reader has difficulty associating with their works.
Nazaryan jan, du indz lriv ches haskacel, yes chem asum, wor Tumanyani bolor gratsner@ urishic en artagrvats :)) Yes nuynpes shat em sirum "Giqor"-@ :) Christinayi aveli vagh posting-neric mekum yes Hrant Matevosyanin ei mejberel, wortegh na asum e, the "mets azgeri groghner@ inqnin mets en, ev poqr azgerin@ - poqr", sa lsarani het e kapvats, urish azgeri vra unecats influence-i het e kapvats. Bayc harcn aystegh aynqan lsarani qanak@ che, worqan groghneri artsartsats temaner@. Evropakan groghner@ ays harcum misht leader en eghel. Karogh es indz tekuz mek chinaci grogh asel, wor ashxarhahrchak e ? Yes chgitem aydpisi mekin. Dra poxaren gitem chaponaci groghneri, isk Chaponian u Chinastann anhamemateli en, hamadzayn ches ? Nuyn@ karogh em asel Angliayi masin.
Արամ ջան, գոնե 2 ասեիր:-) Ես մեկին գիտեմ, որն իր արժեքով թերևս լրացնում է մյուս ոչ աշխարհահռչակների պակասը` Կոնֆուցիոս: Իսկ ինչ վերաբերվում է լոկալ և գլոբալ գրականություններին, ապա հետաքրքիր մի պարադոքս էլ կա. երբեմն հենց ամենալոկալ գրականությունն է դառնում գլոբալ, օրինակ` Շվեյկի արկածները կամ Քենթերբերյան պատմությունները... Ես երկար կարող եմ խոսել սրա մասին, շատ հետաքրքիր կլիներ լսել ուրիշների կարծիքները, բայց սա ամենահարմար տեղը չի երևի. վերջում կմնանք ընդամենը մի երկու 'գրականագժերով':-)
Vay ... :) Confuciosin yes ditarkel ei worpes mtatsogh/pilisopa, woch worpes grogh :) Ham el nkati unei verjin mi 2-3 dareri groghnerin, the che wor mardkuthyan woghj patmuthyan ktrvatsqov vercnenq, bolor azgeri mej el erevi kgtnven hamashxarhajin metsuthyunner.
Isk local grakanuthyun@ henc enpes global chi darnum che ? Uremn ka inch wor ban ed gortsi mej, wor shat aveli mardkanc e huzum, qan tvyal groghi etnosn e.
Ham el Confucios@ wor kar, evropacineri mets mas@ worpes arandzin azger der cher el dzevavorvel. Yes iren aynqan el chem kapum jamanakakic chinacineri het, worovhetev chinacineri gahgaparaxosuthyun@ bolorovin ayl ughghutyamb e zargacel u konfuciakanuthyun@ miayn mi chyugh e hima. Mi hat woch shat teghin hamematuthyun el anem, mi qich sxal ban em asum, bayc wochinch. Nuyn kerp aysorva egiptacinern el hin Egiptosi jaranguthyan u mshakuyti kroghner@ chen.
Aysqanov yes avartum em im bajin "grakanagjuthyunner@", worovhetev avelin aselu hamar grakanaget petq e linel, isk yes edqan anhamest chem :)
Aram jan, isk inchov en Chaponian u Chinastann iraric tarbervel u tarbervum grogi kam yntercoghi hamar?
Erexeq, ete erbeve nayel eq, kartsem shabat orery mi haghordum ka "Miashabti" (chem hishum, vor aliqov). Haghordavaruhin mets masamb bavakanin hetaqrqir mardkanc hravirum a zruyci u ahagin hetaqrqir xosakcutyunner en tsavalvum erbemn. Ed haghordman hyureric mekin mi angam harc trvec, te ardyoq lav arvestagety piti imana, te irenic ir unkndirn u handisatesy inch en uzum u ardyoq petq a ed arzheqnern artadr? Hyurin chei chanachum, bayc xeloq mard er, u ir patasxann esorva pes hishum em. Asum a, "Axr ete amen inch edpes hesht liner, menq erbeq cheinq unena zhamankavrep, abyc METS arvestagetner, voronc arvetsn irenc zhamanknerum chi yndunvel u chi haskacvel, isk tariner heto dardzel e hamashxarhayin hrchaki ararka". Lav arvestagetnery misht unenum en irenc temanery (ankax nranic, dranq teghaynacvats en te voch)u misht kertum en irenc huzogh temaneri shurjy, ankax en mtqic, te ardyoq irenc temanern ashxarhum voreve mekn andznakanacnelu a te che. Tarineri u dareri yntacqum a, vor ed temanery karogh en darnal global qnnarkman xndir u mi azgi kontexstic durs nyut. Shat merzhvats u saknciayi tak eghogh grqer, nkarner u erazhshtutyun ktorner tarineri yntacqum en kutakum irenc arzheqy u darnum mets u abstrakt (amen depqum, voch lokal) temaner nerkayacnogh gortser, isk da apahovvum a miayn en depqum, erb steghtsvats arzheqneri hamar apahovvum a shrjanarutyun. Teman, uzum a lini sahamanapak u teghaynacvats kam azat u mets, erbeq chi unenum chakatagir, ete teman "identify" anogh anhatner chkan.
Uzum em asel, vor mer groghnern irenc haykakan temanerov shat lavn en, uxxaki iranc steghtsatsneri chakaptargiry hamashxarhaynacnoghner chkan. Te che, vonc eghav, vor Tolstoyn ira rusakan temanerov dardzav ashxarhahrchak, vorin esor amerikacin hachuyqov kardum u haskanum a, isk mer Shirazin chaponacin karogh a hankarts chhaskana?
Mariam, it takes a lot of resources to market art globally. Tolstoy is a representative of a great nation (I do not want to debate what a great nation means - economic, military and, as a result, political might, etc.). Thus, there are far more people exposed to their art, which they have more of than any other great nation except maybe for the Italians and Germans.
Armenia, on the other hand, is not and has never been a great nation. We have and have had significant personalities of global scale, but we lack the resources to attract attention to these individuals.
Take Aram Khatchadourian for example and his Sabre Dance. Almost everybody in this world has heard it. And yet, if he had not lived in Moscow and had written the same piece in Yerevan, nobody, except for the Armenians, would have never heard of it.
Same goes for Jivan Gasparian. Had he not been discovered by Hollywood, he would be a prominent Armenian performer and not the internationally acclaimed master of duduk.
Take Komitas. He is not known outside the Armenian circles because we have not exposed the world to him. Yet, if we were a great nation, the world itself would have discovered him.
Nazaryan jan, du im asatsic ayl ban ches asum. Uxxaki verahastatum es mtqers.
Asats en er, vor voch te meronq, hamemat evropakan groghneri, i vichaki chen mets u voch haykakan temaneri shurj xorhrdatselu, u mer hamar mets en miayn irenc lokal u negh akcentov, ayl menq chenq apahovum irenc mtqeri hamar targmanutyun, shrjanarutyun, hanrayin diskusia, yev ayln.
Patahabar chi, vor kartsum em, te hnum, erb menq hzor azg einq, huynin u hromeacun motik kangnats, mer patmagrerin u mtatsoghnerin kardacel en.
Annpatak comment 13 tiv@ pokhelu hamar.
Snahavat mi eghir, Nazaryan :)
1. Կարծում եմ բացառձակ անտեղի էր Թումանյանին գրագողության մեջ մեղադրելը. նման բան կարող է գրել միայն նա, ով Թումանյանից կմ–երով հեռու է։ Ափսոս։
2. Համաձայն եմ Մարիամի հետ. մենք ունեցել ենք համաշխարհային գրականության հետ համաքայլ ընթացող գրողներ, բայց նրանց կարելի է մատների վրա հաշվել։ Հաստատ կնշեի Հրանտին, Բակունցի որոշ գործեր, իհարկե Թումանյան ու Սահյան, Չարենց, Աղասի Այվազյան, Նարեկացի։
Համաշխարհային հռչակ ձեռք բերելու համար պարտադիր չէ գրել գլոբալիզացիայից, ու էնքան էլ համամիտ չեմ, որ աստղաբաշխական գումարներ են անհրաժեշտ հռչակավոր դառնակու համար։ Այսօր գոոյություն ունեն այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ են տալիս գրոշներով դառնալ հանրահայտ։
3. Քրիստինա ջան, ես էլ եմ կարդում Այգեստանները։ Շոկի մեջ եմ էդ գրքից (երեւի արդեն խոսել ենք էս մասին, բայց չեմ հիշում...)։ Իսկ Արամ Մանուկյանի "բաբնիկության" ու դրա աղետալի հետեւանքնրի մասին ի՞նչ կասես...
Մեկ էլ մի բաան. ափսոսում եմ, որ հայի վանեցի տեսակը՝ գծուծ, խորամանկ, խելացի, "յեվրեյ", հարուստ... ուծվեց ու անհետացավ. էդ տեսակը մեզ շատ է պակասում...
Արամազդ, հիշում ես, որ իմ վարկի հետ կապված խոսելիս, ծիծաղելով ասացի, արդեն մի քիչ գծուծ եմ դառնում/իրականում, չեմ դառնում/, դու էլ զարմացար: Խելացին ու խորամանկը չգիտեմ, բայց ես կասեի, իր ձեռքի տակ եղած ռեսուրսներն ավելի խելացի ու ճիշտ կառավարող տեսակ ա գալիս, մի քիչ հիշեցնող քո նշած տեսակին: Եվ դա ստացվում ա ամեն ինչ ինքնուրույն ձեռք բերելու դժվար փորձառության ընթացքում, սակավ ռեսուրսների համար պայքարի պատճառով,որից մենք հետ էինք վարժվել խորհդային տարիների ընթացքում: Մենք նորից սկսել ենք հեռանալ կոլխոզային հավասարությունից ու ամեն ինչ հեշտ ստանալուց, սկսել ենք մրցակցել, պայքարել, ստեղծել մեր անհատականը,ավելի լավը: Չեմ կարող ասել, թե դա միանշանակ լավ ա, որովհետև իր հետ բերում ա նաև կուլակային մտածողություն իր ամենավատ հետևանքներով, այնուամենայնիվ նաև "ջհուդ" հայի տեսակը գոյատևման կարևոր տակտիկա ա, որովհետև նա, ով իր մտքով, խորամանկությամբ, ջանասիրությամբ ու արագությամբ գերազանցում ա մնացածներին, կարողանում ա ավելի շուտ և շատ ստեղծել, պիտի հնարավորություն ունենա դա անելու:
Այգեստանները չեմ կարդացել: Կկարդամ:
Mariam, you have gone through the economics studies, haven't you :)
(based on your comment as to how to utilize limited resources in the most efficient and effective way).
No, she hasn't! Believe me.:-)
Մարիամ ջան, իսկապես ուրախ եմ, որ նման սերունդ, նման մարդկային տիպ է հասունանում մեր մեջ. մեզ դարերի ընթացքում պակասել են պրագմատիկները։ Նույնն էլ Վանի դեպքում. տրված մանր–մունր գզվռտոցներին, փախեփախին, ասել Նիկոլի՝ «ջիփ քշող գեներալիտետով» կամ կիսաշրջազգեստների հետեւից ընկած առաջնորդներով… մենք հասել ենք էսօրվա էս դառը իրականությանը։ Արդյո՞ք կստացվի դիմանալ էնքան, որ էդ տեսակը որակ կազմի։ Չգիտեմ, բայց հուսով եմ. Առաջիկա նախագահական ընտրություններն են դա որոշելու, ինչքան էլ սա ցավալի հնչի։
Aramazd, Tumanyanin shat mot em kangnats hakaraki pes u nran gragoghuthyan mej meghadrleu hamar bavarar patcharner unem. Ete du el im chap motenas nran,erevi du el inch wor baner kskses nkatel.
Ayo, unecel enq jamanaki het hamaqayl @ntacogh groghner, u hamadzayn em, wor globalizaciayic grel@ che hamashxarhayin hamabav dzerq berelu payman@ - manavand wor globalizacian hamematabar nor erevuyt e (hamenayn deps araj aysqan artahaytvats cher), isk menq xosum enq grakanuthyan masin @ndhanrapes.
Mariam jan, im vark@ indz aydpes el resursaxnayogh chdardzrec :)) @dhakarak@, araj aveli xnayogh ei, qan hima :) Erevi konsultacianeri kariq unem :) Havata, qo nshats sovetakan arat tarinerin yes aveli shat xndir unei xnayelu, qan hima ...
Noric Aramazdin em dimum. Du der havatum es @ntruthyunnerin ?:) Nuynisk iren amenademokrat hrchakats US-um normal @ntruthyunner chen linum, el ur mnac vagh feodalakan hasarakarg aprogh Hayastanum :) ... inchqan el sa cavali hnchi ...
Ընտրությունների դերն այլ է լինելու, համենայն դեպս, ասելով սա, ես մի քիչ այլ բան ի նկատի ունեմ։ Չեմ ուզում այստեղ բացել փակագծերը։
Հիմա Թումանյանի մասին. շատ եմ խնդրում, Արամ, թվարկիր բոլոր այն գործերը, որոնք, ըստ քեզ, Թումանյանը գողացել է այլ գրողներից։ Խնդրում եմ հղումներն օրիգինալ տեքստերին չմոռանաս։
Անհամբեր սպասում եմ։ Կանխավ շնորհակալ եմ։
Aramazd, mi qich erkar jamanak kpahanjvi xndranqd katarelu hamar... Mi hat noric piti tertem Tumanyani gortser@ + gtnem parskakan u rusakan/evropakan aghbyurner@ - hima aydpes angir chem hishum, bayc wor poxaruthyunner kayin, da hastat e. Ay ete mi 5 tari araj harcneir, miangamic kasei :) U noric em krkrnum, inchpes ev naxord commentnerum, wor yes Tumanyani miayn worosh gortser nkati unem, woch the ir amboghj grakan jaranguthyun@.
Im hertin kxndrei qez aynuamenayniv bacel @ntruthyunneri veraberyal qo ditakman pakagtsre@. Parzapes hetaqrqir e, the inch der karogh en unenal ayd @ntruthyunner@ ?
1. Կներես, Արամ ջան, բայց ընտրությունների մասին այն, ինչ ի նկատի ունեմ, ենթակա չէ լայն քննարկման։ Դեռեւս։ Նման տեղեկություններով կիսվելու համար ես կարիք ունեմ քեզ մոտիկից ճանաչելու։
2. Ափսոսում եմ, որ դու, համարելով քեզ «Թումանյանին մոտ կանգնած» մարդ, ի վիճակի չես հիմնավորել քո խոսքերը նրա մասին։ Այն ամենը, ինչ խնդրում էի, հենց այն գործերի ցանկն էր, որոնք, ըստ քեզ, գողացված են, այլ ոչ թե նրա ողջ ժառանգությունը։ իսկ «փոխարությունն» ու «գրագողությունը» մի քիչ տարբեր երեւույթներ են, չե՞ս կարծում։
Մարիամ ջան, Մահարու ազդեցությունն էնքան ցնցող էր, որ ես վերանայեցի իմ վերաբերմունքը եղեռնի շուրջ տեղի ունեցած բազում երեւույթների նկատմամբ, նույնիսկ էն, ինչ ես առաջ անվանում էի «ոչխարային մորթ»... ես էլ չէի սպասում, բայց էդ ներսի հայացքը (insider's view), էդ շաաաատ հոգատար հայացքը շատ համոզիչ է։ Մեր աչքերը բացող գիրք է, ուղղակի չեմ կարծում, թե շատերն այն կկարդան, կամ եթե կարդան, ճիշտ հետեւությունների կհանգեն։
Անպայման կարդա։
Inch asem, Aramazd, qez mi ban em asum, du urish ban es haskanum. Eli em asum, wor Tumanyanin erevi shat aveli shat em usumansirel, qan du. Yes chem patrastvum nra bolor gortseri cank@ qez ugharkel, isk inch verabervum e himnavorel chkaroghanalun, bacatrem. Yes, erevi i tarberuthyun qez (chgitem inch masnagituthyun unes), texnikakan ashxatogh em u henc hima Tumanyanov chem zbaghvum, wor qo harcin miangamic patasxanem. Dra hamar em asel ,wor indz jamanak e petq Tumanyanin tertelu u nayev en aghbyurner@ gtnelu hamar, woronq indz tuyl en tvel nra worosh gortser gragpoghuthyun hamarel. Poxaruthyunner kan, wor henc gragoghuthyun en, aynpes wor qo nkatoghuthyunn anteghi e. Xostanum em, wor worosh jamanak heto kugharkem qez ayd gortseri cank@. Aysqan@ qez bavarar e ?
Mi ban el avelacnem @ndhanuri hamar. Erexeq jan, menq amenic vat mer patmuthyun@ gitenq. Egherni, Hayastani arajin hanrapetuthyan, Droi, Njdehi, mnacatsi masin mez matucats@ 90 tokos qarozchuthyun e u shat qich kap uni irakanuthyan het. Hatukent mardik en chshmartuthyun@ grel, patmuthyunn @ndhanrapes subyektiv ararka e. Patmuthyun@ grvum e nra hagov, ow wor vcharum e, aysinqn ishxanavorneri tesankyunic. Henc hima el ete kardaq Hayastani noraguyn patmuthyan masin, kkartseq, the bolorovin ayl petuthyan masin e grvats. Aynpes wor shat aghbyurner kardaceq, tarber tesankyunner qnnarkeq, wor ayd xchankaric mi amboghjakan patker lini stanal. Yes inqs shat baneri araj ayl kerp ei nayum, hamarum ei, wor menq anmegh enq, mez misht aniravaci kotorel u chnshel en, bayc hima haskacel em, wor da aynqan el aydpes chi - menq lav el unenq meghi mer bajin@ katarvatsi mej.
"Պատմությունը գրվում է հաղթողների կողմից": Նապոլեոն
Արամազդ ջան, հիմա Զ. Բալայան եմ սկսել, վերջացնեմ ու Մահարի կսկսեմ: Անպայման կկարդամ:
Լու՞րջ ես ասում։ Ինչի ինքը կարդալու արժանի բան կարա՞ գրի...
Apri Napoleon@, inq@ wor chaser, hastat yes kgrei nman mi ban :)
Z. Balayanin chem sirum. Inqn el sovetakan darashrjani karkarun nerkayacucichneric a, Silvayi het nuyn dprocn ancats, wor nuynisk ete hamakargi vat koghmeri masin 1 togh ein grum, hetevic 10 toghov parabanum ein ayd nuyn hamakarg@. Mariam, isk inch es kardum Balayanic ? Chlini Ciliciayi navapetakan matyannern a hratarakel ?:)
Պատմությունը և իրականությունը սովորաբար իրար հետ քիչ ընդհանուր եզրեր ունեն: Մեծածախ պատմուտյունը գրված ե հաղթողների կողմից: Իսկ ամեն մի ազգ էլ ունի իր պատմությունը որ գրված է պրոպագանդայի համար. Հենց այդպես են ազգերը կերտվում: Ամեն ազգի պետք են հերոսներ և հերոսական աչիևմենթ-ներ: Դժբախտաբար, Հայկական պետությունը դեռ չի սկսել լրջորեն իր պատմությունը գրել - ամեն ինչ դեռ սիրողական մակարդակի վրա է:
Xorenacu "Hayoc patmuthyun"-ic ayn koghm hay joghovrdi patmuthyun@ grvel e otarneri koghmic. Dranic heto menq erbeq kargin petakanuthyun chenq unecel, wor sepakan patmuthyun grelu ev unenalu arjani linenq.
Aramazd jan, ete Balayan kardacel es u ches sirum, asa, inch es kardacel u inchi ches sirum, aranc groghi kensagrutyuni pastery nra grvatsqi partadir komponent dardznelu. Hakaraky anely antramabanakan a. Yes orinak Oscar Wilde sirum em, aranc qnnarkelu, vor inqn arvamol a eghel. U edpes liqy karogh em sharunakel. Enpes vor karogh a arzhe veryntercel:-)
Ete Balayan lurj tsavalov ches kardacel, heghinaki anuny mi yntacq moratsir u sksir kardal. Hastat chi xangari, ete chogni kartsiqnerd veranayelun.
Esqany.
Aramazd, Lessingin hishecnem, "I am not duty-bound to resolve the difficulties I create. May my ideas always be disjunct, or even appear to contradict one another, if only they are ideas in which readers will find material that stirs them to think for themselves". Inchpes ka lav grogh, enpes el ka lav yntercogh, vory gtnum u gnahatum a en, inch chisht u hetaqrqir a ir hamar, pordzelov ed gtatsi arzheqy chzohaberel en mnacatsin, vori het inqy chi hamakerpvum.
Mi girq ka, "Hannah Arendt: Thinking, Morality, Identity & Politics" - kuzei, vor anpayman kardair. Indz shat ban a sovoracrel. Chi kareli edqan hesht datel mtatsoghnerin, ete nuynisk nranq dra teghiqy talis en.
Het gam Hannah Arendtin: na eghel e Germaniayum tsnvats hrea, vorn usanel e mets germanaci mtatsogh/pilisopa/moralist Martin Heideggeri mot. The two have been lovers and stayed lovers even when Hannah was forced to escape Germany during the nazzi atrocities. In America she emerged as one of the mainstream philosophers on totalitarianism and through all her work and life strongly advocated for the revival of Jewish identity. Meanwhile, Heidegger, continued to create his philosophy, and got involved with the Nazzi party, a fact for which the future generations undeniably blamed the collossus of the German philosophical thought. Just as one fact of Heidegger-thinker conflicting Heidegger-the-man: as a newly nominated rector of Freiburg by the Nazzis, disallowed (following the offical decree) access to the facilities of the university to all professors of "non-Aryan" origin, specifically, the Jews. Among them a few of his friends and highly acclaimed Jewish professors. Wouldn't it seem astonishing to you that with these conflicts he preserved his emotional and intensively intellectual affair with Arendt, the Jew/the philosopher/the witness of the German guilt, explaining that, "I am neither experienced nor talented in the domain of the political"... !? A philosopher!
Aramazd jan, bnakanabar shat hesht a Heideggerin datapartel, vonc vor du asum es Balayani depqum (mi naxadasutyunum urish ban a grum, hajordum urish).
Shat erkar kareli a grel es temayov, uxxai vorpeszi mitqs karchacnem, miangamic khishatakem Arendtin, vory shat lurj u andznakan kyanqov a xorhrdatsel "On Humanity and Man in Dark Times" temayov. Heideggeri 80-amyakin nvirvats ir togherum espisi ban uni grvats, "May those who come after us, when they are commemorating our century and its individuals in the attempt to remain true to them, not forget the sand storms which have turned our lives into deserts and which have dispersed each of us and each in their own way, here and there; they should remember nonetheless in this century this man and his work have been possible".
Մարիամ ջան, շատ ես խորացել... դու իմ ասածից Աստված գիտի թե ինչ հետեւություններ ես արել... Ես ընդամենը լսել եմ իր բանավոր խոսքը, կարդացել եմ մի քանի հոդված լրագրերում, ու կներես, բայց էդքանը բավարաար հիմք էր քեզ հարց տալու։ Պատկերացրի՞ր։ Ես ընդամենը քեզ ՀԱՐՑ եմ տվել («Լու՞րջ ես ասում։ Ինչի ինքը կարդալու արժանի բան կարա՞ գրի...»)։
Իսկ էդ «մտածող» բառն ինձ ուղղակի սպանե՛ց։ Ինչի էն ո՞վ չի մտածում! Քո ասելով՝ Պարույր Հայրիկյանը, Սեյրան Ավագյանն ու Գագիկ Ծառուկյանն էլ են մտածում... LOL Էհ հա, բայց դա չի նշանակում, որ ես նրանց կարդալու եմ!
Eh, Aramazd jan, hima nor modaya. Pogh en talis, wor inch wor mek@ girq gri u tpen irenc anunov. Vagh@ Gagon el thenc mi hat ban "kgri" u patmuthyan mej kmtni worpes "mtatsogh".
Knereq, shat parzaguyn ditoghutyun - duq ushadir eq kardacel um anvan dimats a grvats mtatogh bary?
Mtatsogh bari extended erangnery kartsem te im noraratyuny chi, u chi veragrvum patahakan voreve mardu. Yes avelin kasei - Aramazd jan, mets pilisopanerin erbemn anvanum en voch miayn thinkers, ayl "professional thinkers". Isk Heideggerin kam Niezschein urish kerp, qan te germanaci mtastoghner dzhvar te anvanei.
Մարիամ ջան, դու գրել ես հետեւյալը.
"Chi kareli edqan hesht datel mtatsoghnerin, ete nuynisk nranq dra teghiqy talis en."
Հիմա ուզում ես ասել, որ ես դատել եմ Նիցշեի կամ էլ Հայդեգերի մասի՞ն։ Կարո՞ղ ես նման միտք/տող գտնել իմ գրածներում։ Ես դատողություն եմ արել Զորիի մասին, ու խոսքերը բնականաբար վերագրել եմ հենց Զորիին։ Միգուցե քո տրամաբանությունն ա՞յլ բան է հուշում։ Կհուշե՞ս։ :)
Դու ինքդ էլ արդեն խճճվել ես քո հիմնավորումներում ։)) Մարիաամ ջան, մի բան էլ ասեմ. գրածի ծավաալը կապ չունի որակի հետ, հավատա։ Զարմանում եմ, որ նման բաները ԵՍ պետք է քեզ ասեմ!!!
Ի՞նչ ծավալի մասին ես խոսում, Արամազդ ջան` իմ գրածի թե ՞ինչ-որ տեղ Բալայանի առումով ինչ-որ բան եմ գրել դրա հետ կապված:
Sa inch stits-mtits banavech a 'ntanum aystegh? Yes gone erb vichum em, inch-vor skzbunqayin baneri masin em vichum, voch te ezhan manruqneri. :)
Bari luys, zhoxovurd. Artashes jan, peacekeeper-i der es standznel?:)indz dur ekav, aen depqum:)
Aramazd jan, es qani orn usahdir hetevum em Hromi papi eluyti het kavats zargacumnerin. Asem, vor papic pis ban em sovorel. Zgum a, vor inch-vor tegh sayataqel a ir yntrats mejberman het kapvats, bayc mardy voch te asum a, "I am sorry for what I've said", ayl asum a, "I'm sorry for the reaction that my comments have created".
Kartsem te esqany:)
Արամազդ ջան, Վոլոչկովային մի անգամ ասում են, շատերը կարծում են, որ դուք դասական բալետ պարել լավ չեք կարողանում, չունեք համապատասխան ֆիզիկական կարողություններ ու ձեզ համարում են զուտ շոու բիզնեսի ներկայացուցիչ: Մեղադրում են, թե միայն ձեր արտաքինի և հետաքրքիր ալտերնատիվ բալետ/պարային նախաձեռնությունների շնորհիվ է, որ կարողացել եք Վոլոչկովա դառնալ: Դա հերքելու համար կարո՞ղ եք ասել, արդյոք կա բալետի որոշակի էլեմենտների խումբ, որը լավ պարուհու համար համարվում է քննական սահման, և արդյո՞ք դուք դրանք կարողանում եք կատարել: Մարդը պատասխանում ա, որ իհարկե, կա, ու ես դրանք ոչ միայն գերազանց հանձնել եմ որպես քննություն, այլ էդ բավականին դժվար տարրերը ընդգրկել եմ իմ մի քանի կատարումների մեջ, հետևաբար ոչ կոմպիտենտ մարդիկ կարող են մտածել, ինչ ուզում են և դա իմ հոգը չի:
Դժբախտաբար, նմանատիպ հստակ պատասխան Բալայանը կամ Հայրիկյանը քեզ չէին կարող տալ: Չկա Էդ մինիմում կոչվածը կամ չափման միավորը, որով իրենք իրենց կարդարացնեին քո առաջ, եթե համարեին, որ արժեր դա անել: Իմացական ու զգայական ոլորտների չափանիշները շատ անհատական և պայմանական են, ու որպեսզի ինչ-որ մեկին մենք միասին անվանենք մտածող, պետք ա նախ որոշենք, թե ինչ չափանիշներ ու բարոյական կատեգորիաներ ենք ընդունել երևույթի հիմքում:
Ամեն դեպքում, ես իմ եզրակացություններն արդեն արել եմ էս ընդհանուր քննարկումից: Ժողովուրդ ջան, էս պահին կարծես թե խելոք որոշում ընդունեցի սրանից հետո բլոգում գրելուց ձեռնպահ մնալ. էդպես ավելի ճիշտ կլինի:
Հմմմմմ..... Իմանայի նման բաներ ես գրել էստեղ, ես քեզ համաժողովի ժամանակ էդքան հեշտ չէի զրկի իմ հերավոռ ու աանշոշափելի ներկայությունից։ :)
Շաշ ենք էլի! :)
Mariam????? "Mtatsogh" anpetqakan termini konsensus sahmanuma chgtnelu patcharov du բլոգում գրելուց ձեռնպահ մնալ-u masin voroshum es 'ndunum?? Ba ov a Hannah Arendt-i kyanqi masin indz shat hetaqrqir manramasnutyunner talu (mtqovs cher antsnum, vor "Nazi" Heidegger-i siruhin a eghel)?? Kristinan, vora ban chi grum verjers? Ba ov a nerka ishxanutyunnerin susupus ardaratsnelu` meghqa havesov gtselov eli hents mer dmbo u shat provintsial zhoghovrdi vra?? Kristinan, vora ban chi grum verjers? Ba ov a Hayastana shtkelu plana nerkayatsnelu shnorhakal mahkanatsunerin (xostatsats plana, hishetsnem!!!!!) Kristinan, vora ban chi grum verjers?
Che, mi zdes' posovetovalis' i ya reshil, vor voch mi dzernpah el ches mnalu!! :)
Ev azgayin prkutyan planin anhamber spasum em!!
Artashes
ինձ չես լսում, գոնե Արտաշեսի իմաստուն խոսքերին անսա... :)
Post a Comment
<< Home