Լիլիթիկն ու կրթական բարեփոխումները
Այսօր օգոստոսի 28-ն է: Է, ի՞նչ մի նշանակալի օր է որ, կհարցնեք: Ոչ մի:-) Ուղղակի տեսնելով գրենական պիտույքների և գրախանութներում տիրող եռուզեռը, հասկացա, որ մոտենում է Սեպտեմբերի 1-ը: Նոր ուսումնական տարվա սկիզբն էլ ինչ-որ նշանակալի մի երևույթ չի, իհարկե, բացառությամբ այն ընտանիքների համար, որտեղ կան առաջին դասարանիցներ ու առաջին կուրսեցիներ: Բայց այս տարին հայաստանցիներիս համար ՊԵՏՔ է նշանակալի լինի, որովհետև հանրակրթության ոլորտի բարեփոխումների առաջին լուրջ քայլն է արվում այս տարի` թևակոխում ենք 12-ամյա կրթական համակարգ: Ինչո՞ւ, ինչպե՞ս, որքանո՞վ ենք պատրաստ… Ահա պատասխաններից մի քանիսը` Բոլոնյան գործընթաց, միջազգային չափանիշներ, եվրոպական չափորոշիչներ… Ձեզ ինչ-որ բան ասո՞ւմ են այս պատասխանները: Բացի ԿԳՆ և ԿԱԻ մի քանի աշխատակիցների ու կրթական ոլորտում աշխատող մի քանի անհատների, սրանք ոչինչ չասող արտահայտություններ են:
Սովորական հարցեր, որոնց պատասխանները փորձում եմ փնտրել մամուլում որպես սովորական հայաստանցի /մեր հեռուստատեսությունն էնքան էլ չեմ սիրում…/ ու թեև ընդամենը 3 օր է մնացել սեպտեմբերի մեկից, ոչ ոք ոչինչ չի քննարկում: Տխուր է… Այսօր առաջին դասարանցիների ծնողները, որոնք ընտրության շատ թե քիչ հնարավորություն /այս դեպքում ի նկատի ունեմ, մարդիկ, որոնք որոշակի մոտեցումներ ունեն կրթությանը և որոնք ունենա նաև համապատասխան ֆինանսական միջոցներ/ ունեն, կանգնած են մեկ այլ դժվարության առջև. ի՞նչ դպրոց ընտրել երեխայի համար: Եթե կան հստակ մոտեցումներ, օրինակ` ծնողը գնահատում է վալդորֆյան դպրոցների կրթական փիլիսոփայությունը, ապա հարցը շատ արագ է լուծվում, որովհետև Հայաստանում միայն մեկ այդպիսի դպրոց կա /թեև այստեղ մեկ այլ խնդիր է առաջանում. ինչպե՞ս գտնել այն ոսկե միջինը, որը թույլ կտա քո երեխային ձևավորվել որպես հարուստ ներաշխարհ ունեցող, ազատ, ներդաշնակ անհատականության և գոյատևել ու հարաբերվել մի հասարակությունում, որտեղ կրթությունը հաճախ նույնացվում է տեղեկացվածության կամ ավելի ճիշտ ինֆորմացիոն հագեցվածության աստիճանի հետ/: Երեխայի համար անհատական մոտեցում ապահովելու ջատագովները կարող են ընտրություն կատարել մի քանի մասնավոր դպրոցներից, որոցից մի քանիսին արդեն հաջողվել է բավականին լավ համբավ վաստակել. օրինակ` Մուշեղ Իշխանի անվան կրթօջախը, Սեբաստացի կրթահամալիրը և այլն:
Հասանք ամենամեծ խմբին. սովորական հանրակրթական դպրոցին ապավինողներին: Եթե ընդամենը մի քանի տարի առաջ հնարավոր էր ընտրություն կատարել ‘լավ’ և ‘վատ’ դպրոցների միջև, և այս գնահատականները հիմնականում արդարացված էին լինում դպրոցի ղեկավարության և ուսուցչական կազմի որակներով, ապա հիմա դա գրեթե անհնարին է դարձել: Այսօր Չեխովն ու Պուշկինը ապահովում են միայն “выпускник престижной щколы” տիտղոսը…
Եվ ամենացավոտ հարցը. այս տարի առաջին դասարան են ընդունվում 5-5.5 տարեկանները: Նախարարը հայտարարում է, որ արդեն իսկ կան այս տարիքային խմբերի համար նախատեսված դասագրքերը: Հարցնում եմ ծնողներիս, որոնք աշխատում են դպրոցում: Այսօր չգիտեմ, բայց դեռ անցյալ շաբաթ այդ գրքերը չկային: Ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ սկսվել է դասվարների վերապատրաստումը: Հետաքրքիր կլիներ ինչ-որ տեղ կարդալ այդ վերապատրաստումների թեմաների, ընթացքի ու ակնկալվող արդյունքների մասին… Չեմ գտնում ոչինչ: Նայում եմ ԿԳՆ կայքը: Նորացվում է և գրեթե ոչ մի տեքստ: Եվ ինչպե՞ս ենք վաղը մեր Լիլիթիկից պահանջելու, որպեսզի նա վարորդից չպահանջի կանգնել փողոցի ցանկացած մասում …
Սովորական հարցեր, որոնց պատասխանները փորձում եմ փնտրել մամուլում որպես սովորական հայաստանցի /մեր հեռուստատեսությունն էնքան էլ չեմ սիրում…/ ու թեև ընդամենը 3 օր է մնացել սեպտեմբերի մեկից, ոչ ոք ոչինչ չի քննարկում: Տխուր է… Այսօր առաջին դասարանցիների ծնողները, որոնք ընտրության շատ թե քիչ հնարավորություն /այս դեպքում ի նկատի ունեմ, մարդիկ, որոնք որոշակի մոտեցումներ ունեն կրթությանը և որոնք ունենա նաև համապատասխան ֆինանսական միջոցներ/ ունեն, կանգնած են մեկ այլ դժվարության առջև. ի՞նչ դպրոց ընտրել երեխայի համար: Եթե կան հստակ մոտեցումներ, օրինակ` ծնողը գնահատում է վալդորֆյան դպրոցների կրթական փիլիսոփայությունը, ապա հարցը շատ արագ է լուծվում, որովհետև Հայաստանում միայն մեկ այդպիսի դպրոց կա /թեև այստեղ մեկ այլ խնդիր է առաջանում. ինչպե՞ս գտնել այն ոսկե միջինը, որը թույլ կտա քո երեխային ձևավորվել որպես հարուստ ներաշխարհ ունեցող, ազատ, ներդաշնակ անհատականության և գոյատևել ու հարաբերվել մի հասարակությունում, որտեղ կրթությունը հաճախ նույնացվում է տեղեկացվածության կամ ավելի ճիշտ ինֆորմացիոն հագեցվածության աստիճանի հետ/: Երեխայի համար անհատական մոտեցում ապահովելու ջատագովները կարող են ընտրություն կատարել մի քանի մասնավոր դպրոցներից, որոցից մի քանիսին արդեն հաջողվել է բավականին լավ համբավ վաստակել. օրինակ` Մուշեղ Իշխանի անվան կրթօջախը, Սեբաստացի կրթահամալիրը և այլն:
Հասանք ամենամեծ խմբին. սովորական հանրակրթական դպրոցին ապավինողներին: Եթե ընդամենը մի քանի տարի առաջ հնարավոր էր ընտրություն կատարել ‘լավ’ և ‘վատ’ դպրոցների միջև, և այս գնահատականները հիմնականում արդարացված էին լինում դպրոցի ղեկավարության և ուսուցչական կազմի որակներով, ապա հիմա դա գրեթե անհնարին է դարձել: Այսօր Չեխովն ու Պուշկինը ապահովում են միայն “выпускник престижной щколы” տիտղոսը…
Եվ ամենացավոտ հարցը. այս տարի առաջին դասարան են ընդունվում 5-5.5 տարեկանները: Նախարարը հայտարարում է, որ արդեն իսկ կան այս տարիքային խմբերի համար նախատեսված դասագրքերը: Հարցնում եմ ծնողներիս, որոնք աշխատում են դպրոցում: Այսօր չգիտեմ, բայց դեռ անցյալ շաբաթ այդ գրքերը չկային: Ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ սկսվել է դասվարների վերապատրաստումը: Հետաքրքիր կլիներ ինչ-որ տեղ կարդալ այդ վերապատրաստումների թեմաների, ընթացքի ու ակնկալվող արդյունքների մասին… Չեմ գտնում ոչինչ: Նայում եմ ԿԳՆ կայքը: Նորացվում է և գրեթե ոչ մի տեքստ: Եվ ինչպե՞ս ենք վաղը մեր Լիլիթիկից պահանջելու, որպեսզի նա վարորդից չպահանջի կանգնել փողոցի ցանկացած մասում …
posted by christina at 5:49 PM
29 Comments:
Poor kids.
Now they have to be subjected to the boredom and death of their creativity in the public school system earlier. Looks like all these 'reforms' are for a show. Number one thing they need to do is improve the quality, not lower the age of the first year.
How many of the kids who pass their university exams have not had a private tutor? A tiny minority.
And I don't want to start about the sorry state of the university education in Armenia!
Krtakan barepoxumner@ araspel en, mif ... Irakanum nuyn hamakrgn e gortsum, inch hnum, bayc bantikner en avelacrel grantner utelu hamar. Nuyn politexniki magistraturan, wortegh verjers indz "baxt" vichakvec sovorel, ibr the Bolonyan (woch Bulonyan, Christina:) gorts@ntacin en hamadzynecrel, credit-ayin hamakarg nerdrel Sorosi (OSI) pogherov, sakayn irakanum gortsum e hin, sovetakan hamakarg@, bolor atributikanerov u tghtabanuthyamb.
Nazaryan jan, krtakan hamakargi aylaserum@ ankaxuthyan tarineri shnorh@ che, henc sovetakn jamanakneric el hamakargn arden mahanum er. Mer dasaranic 12 hogi BUH en @ndunvel u miayn yes ei, wor krknusuycneri mot chei parapel. Der matematikayi qnnuthyan ardyuqneri boghoqarkman jamanak el dasaxos@ zarmacav u asec, wor "ete esqann el grel es, uremn apres, worovhetev es harcer@ dprocum chen ancnum, bayc inch wor baner krahelov grel es" ...
Apsos en mer erexaner@ wor xghjuk petuthyan krtuthyan apashnorh naxararneri experimentneri zohern en darnum. Matagh enq anum mer apagan mi qani hogu shaherin ... LTP-i (Levoni masin e xosq@) "mi serund el togh angraget metsana" artahaytuthyun@ mis u aryun stacats harnum e mer arjev u dznagndi efektov mi qani serund iren hetevic qarsh talis depi ankrtuthyan u anhaytuthyan xorxorat@ ...
Արամ ջան, ապրես /լոռեցիերեն նշանակում է 'շնորհակալություն':-)/, որ ուղղեցիր Բոլոնյանը: Հիմա գրվածի մեջ էլ կուղղեմ, որպեսզի ընթերցողներին թյուրիմացության մեջ չգցեմ:-)
Իսկ բարեփախումը գուցե որպես 'բարե' միֆ է, բայց ես որքան գիտեմ, միֆերն ու լեգենդները վերապահված են որպես երեկոյան գեղեցիկ պատումներ /օրինակ/:-), իսկ էս փոփոխություններն ուղղակիորեն ազդում են սովորական մարդու վրա, և, ցավոք, էս դեպքում չեմ կարող չհամաձայնվել, շատ արագընթաց անկման պատճառ են հանդիսանում: Ինձ հատկապես հուզում է այն, որ սովորական դասարան մտնող ուսուցչի ձայնը չի լսվում այդ բարեփոխումներից որևէ մեկում, իսկ համալսարանն ու ակադեմիան իսպառ անգետ են, թե ինչպիսին է երեխան դասարանում և ընդհանրապես, ինչպիսին են մեր երեխաներն այսօր, ինչպիսի հոգեբանական կառուցվածք ունեն: Մեծ մասը հիշում է իր դպրոցը, նաև այն դպրոցը, որը տեսել է արտասահմանում ու դրանց հիման վրա առաջարկում է բարեփոխում: Իհարկե, այսօր բոլոր ուսուցիչները չեն, որ կարող են խելամիտ առաջարկներ անել /ցավալի է, բայց անժխտելի փաստ/, բայց ամեն մի դպրոցում դեռ կան ... կամ նրան գոնե աղոտ հիշեցնող ուսուցիչներ, որոնք ունեն ասելիք և հիմնավորված ասելիք:
Երբեմն լսում եմ 'ազգային դպրոց', 'հայոց դպրոց' արտահայտությունները ու միշտ ցանկանում եմ դրանք օգտագործողներին հարցնել. իսկ ո՞րն է հայոց դպրոցը, ինչո՞վ է դա հայոց: Անկեղծորեն, շատ կուզենայի լսել այդ սահմանումը, լսել մարդկանց անուններ, կարդալ նրանց գործերը, որոնք ինչ-որ ներդրում ունեն հայոց դպրոցի ձևավորման գործում: Գուցե մեր ընթերցողներից որևէ մեկն ավելի տեղեկացված է այս մասին և կարող է ինձ էլ լուսավորել:
"Azgayin" termin@ dashnakneri sirats artahatutyunn e, ogtagortsum en ayn jamanak, erb urish wochinch chunen aselu. Menq iski chenq karoghacel patasxanel "ov enq menq ? worteghic enq galis ? ur enq gnum? inch enq uzum ?" harcerin, aysinqn chenq gitakcel mer azgayin@ ir woghj euthyamb, sakayn amen inchin "azgayin" makdirn enq kpcnum, chisht "eltar"-i nman, worn el shat gortsatseluc arjezrkvum e ... Asum enq "azgayin" u artagrum US-i kam Fransiayi 60-akanneri krtakan tsragrer@. De, amenaarajin artagruthyunn el sahmandruthyunn er che ? :(
Նոր կարդում էի Արամի պատասխանը, ու ինչ-որ բանի համար հետ գնացի իմ գրածին ու տեսա, որ կիսատ եմ թողել "բայց ամեն մի դպրոցում դեռ կան ... կամ նրան գոնե աղոտ հիշեցնող ուսուցիչներ" մասը:-) Ի նկատի ունեի John Keating-ին /Dead Poets Society/:-)
I would rather call the whole process not a Bolognian but just baloney. I guess Mr previouse Education minister had too many "Kartsik"-s (Opionions after his so called TV program) while eating too much Bologna sausages.
Aram, that's what struck me some three years ago when I visited Armenia - the nation (the regular folk and the elite) does not as the questions that you mention. At the very least, a nation has to have a vision as to what it wants to do, and where it wants to be in 5, 10, 100 years. The nation needs a mission statement. And in order to do that, it needs to sit down, see where we are coming from, where are we right now and what resources do we have to make realistic plans for the future.
Unfortunately, the elite is busy with 'rar mis utelov' and backstabbing in order to be closer to the so called 'kerakratasht'.
Copying what's good in successful societies is not a bad thing. But the US or French education systems are not good systems. If we are to copy anyone, it should be the Japanese, Chinese or the Indian (Bangalore) systems. The US and French have past and present spoils of imperial power and import their talent from India or China. We pretty much are in the shoes of these countries except that we have far less resources.
Well I am not sure of the Chinese or Indian education systems as I doubt that by percentage of population the number of educated shine. They are just too many and even 1% of talented people is enough to cause a good impact and gain fame.
I think the only way to increase education levels is to promote and respect it. Simply there is not enough respect towards educated people in Armenia and therefore it is not 'posh' to be educated, contrary it is posh to have a thick neck. this is how it been soviet times and it is still the case in a way.
I guess by time it will change as we are in free market economy where quality of labour is as valuable as it is in any commodity. On the other hand I very much like that Aronyan is doing well in chess as many kids will start learning and playing chess. It should be up to the individual choice however I also agree that the government need to promote and increase education levels as currently it does to chess. I still find it pathetic for defence Minister being a president of the Armenian Chess Federation :)
Menq mi or ynkernerov qnnarkum="boghoqum" einq mer erkrum tirogh ireri antramabanakan drvatsqic u zruyci masnakicneri mets masy verjnakan ardyunqum qnnadatum er karavarutyany, naxagahin, naxararnerin... Indz mi tesak anardar tvac, vor amen inchum mexqy mi qani anhatneri vra enq gcum u hangist xghchov hamarum, vor es amboghj qaosi skbnaghbyury chisht voroshumneri i vichaki, bayc sepakan shahi hamar dranq chnyndunogh naxagahn u varchapetn en irenc ashxatakazmi het mektegh. Kataki hamar arajarketsi, vor mer yknernerics amen mekn aser ira arajnayin qaylern u amenakarevor voroshumnery, voronq inqy knaxadzerner, ete inch-vor kerp iren nshanakein erkri naxagah. Bolory bnakanabar tarineri xorqic kutakvats vorosh mtqer unein, bayc zgali er, vor bolori mot el panikayi nman zgacum a sksvum, erb gitakcum en, vor irenq patasxanatu en tekuz poqr, bayc grete ankaravareli u ankargapah mi azgi hamar. Mi azgi, vori qaghaqacineri mi shat stvar masn a yndamenn i vichaki xelaci dzevov ozhandakelu ir erkri MISSION STATEMENT-n u razmavarutyunnery karucelun. Teman mi qich urax dardznelu hamar asem, vor yes mi qani ban arajarketsi im naxagahakan planum u 5 rope heto ynkeruhinerics meky voroshec, vor yes diktator em, tsayraheghutyunneri mej em ynknum, u inqn anpayman kpaxhcer es erkric, ete naxagahy yes darnayi, minchder yes karstum ei, te shat pragmatik, herahar npataknerov u xeloq planner ei arajarkum:)Qaghaqaciners boykot aretsin:)
Xndirn inchum a. Harcer tal u ditarkumner anel ayloc voroshumneri arumov hesht a, isk ete nuynisk lavaguyn u chisht voroshmnern arden arka en, mek a mer zhoxovurdy chi hetevum dranc. Bolros gitenq, vor kasharq taln orenqov argeluvum a u arajarkoghn el meghsakic a hamarvum. Heto inch? Zhamanakin asum ein, te mer instituti rektorn asel er, "vor usanoghi koghmic dasaxosin trvogh kasharqy erkusteq shahavet gortsarq a. Usanoghy dem a, vor iren drvi ir giteliqin hamapatasxan tvanshan, u da barepoxelu npatakov kasharq a arajarkum dasaxosin. Dasaxosy dem chi dran, bayc dasaxosy nayev chi pahanjel ed kasharqn usanoghic, ayl yndameny pahanjel a sertel ir tvats dasery". De iharke, bolors hamategh meghadrum enq dasaxosin, vor inqy erevuyti arajy chi arnum, tsnoghnery miahamur boghoqum en nman mankavarzhneric, isk yes kasei, mi tveq, chvercnen. Ete anekdoty giteq, asum a, lav oric chi, vor vercnum en. Bayc nayev past6 a, vor kasharq chtvogh usanoghnery grete misht lavaguyn shrjanavartnern en eghel, voronq pahum/el en buhi pativy u voroncov el hpartanum en henc en nuyn "kasharaker" dasaxosnery. Nshanakum a, meghavory en usanoghnern en, voronq irenc hayreri xopanum (bary henc edpes el toghnum em) charachar ashxatats gumarnern en kasharqi veratsum, poxanak nsten, mi qich ugheghnern ashxatecnen operayi shrjakayqum trev galu teghy.
Erkar stacvec. Uxxaki mi ban shat parz a - mez institucional formal popoxutyunnery shat qich ban ktan. Mer azgin petq en informal nerqin popoxutyunner, te che amen inch kmna enpes, inchoes vor ka.
Mariam jan, tuyl tur ev hamadzaynvel qo het, ev chhamadzaynvel. Hamadzayn em, wor qnnadatelmi qani anhatneri sxal e. Sxal e qnnadatel orinak krtuthyan naxararin, worovhetev na irakanum urishneri naxagtsats e irakanacnum. Sxal e qnnadatel qaghaqashinuthyan naxararin, worovhetev na el @ndamen@ inch-wor meki hrahangnern e irakanacnum. Bayc qnnadatel petq e, worpeszi ed hrahangner tvogh@ haskana ir sxal@. Yes worosh chapov diktaturayin koghm em, kargapahakan mijocarumneri dzevov, aynpes wor yes el diktaturayi pes mi ban karajarkei worpes ays vichakic elnelu naxnakan dzev.
Kasharqi veraberyal asem ,wor iskapes el 2 koghmern el meghsakic en. Bayc kan "hatuk sorti" dasaxosner, woronc hamar qo giteliqner@ nshanakuthyun chunen. Andzamb yes im usumnaruthyan @ntacqum misht eghel em arajatar usanogh bolor arumnerov, bayc handipel em dasaxosneri, woronq mievnuyn e kasharq en uzel. Chem tvel iharke, sakayn ardyunqum ayd dasaxosner@ ktrel en bolor qnnuthyunneric u verjum likvidum handznajoghovov em stacel im gnahatakan@. Mtatsum em, ba arjer ed 20 kam 50$-@, wor edqan nerver qayqayei, 4-5 angam qnnuthyan mtnei? Bayc harcn astegh aveli shat skzbunqayin u baroyakan hartuthyan vra e, qan miayn poghayin. Aynpes wor cankacats mardun el karogh e ayn vichakin hascnen, wor na kasharq ta u meghqi meeets bajin@ vercnoghinn e, worovhetev ete na chvercni, arajarkoghnern el ktruk kqchanan. Qani angam e qo mtqov ancel, wor kasharq tas asenq xanutum herti kangnats jamanak, inch e the aveli shut katares qo gnumner@ ? Chi eghel che ? :) Worovhetev vercnogh chi eghel :)
Isk popoxuthyunner mez petq en amen dzevi, nerqin u hamakargayin. Arajin hertin harganq e - harganq orenqi, hayreniqi, dimacinid, nra ashxatanqi, nra pordzaruthyan kam nvachumneri nkatmamb. Cavoq, aysor Hayastanum ishxogh@ naxandzn e u chkamuthyun@ ...
Che, Aram jan, der mtqovs chi ancel qo asats depqy:) Arag gnumneri hayavari tarberakn aveli vatn a, qan te hert kangnatsnerin kasharely:) asem, te du gites? Kangnatsnerin chtesnelu taln u herty xaxtelov araj ancnely ete ka, ov kmtatsi ed npataki hamar gumar tsaxsel?
Haskanum es, yes uzum ei asel, vor kasharqn orinazancutyam yndameny mi format a, vorin menq aveli hachuyqov u patrastakamutyamb enq gnum, qan te mi qich tanjvelov, bayc orenqin hetevelov mer npatakin hasnelun. Mez voch mi dasaxos, vostikan u chgitem ov chi xndrum, che, vor meqenayi tak ynknelov u eretvekutyun xaxtelov poghoc ancnenq? Mek a ancnum enq... Da mer nerqin ankargapahutyan vichaki masin a xosum, vori armatnery petq e poxel mankapartezum u dprocum, amenatarrakan dastiarakchakan pulum.
Haskanum em u @ndunum, bayc ete orinak nuyn ayd poghocayin ertevekuthyun@ ankanon a u meqenaner@ karmir luysi takov en ancnum, hetiotnin el inch e mnum anel, ete chxaxtel orenq@. Aysinqn orenqi hamatarats gerakayuthyun piti lini, qani wor meki orenqi xaxtel@ ir hetevic shghtayakan reakcia e araj berum - mnacatsnern el kama-akama xaxtum en.
Tarm depq patmem henc krtakan barepoxumneri het kapvats, @nkers aysor erexayin arajin dasaran @ndunelu er tarel. U parzel er, wor ka 2 arajin dasaran - krtser u avag, u qani wor erexan 6 tarekan er, pordzel er avagum grancel, sakayn merjel ein patcharabanelov, wor dra hamar naxararuthyunic hraman e petq. @nkers arden uzum er korupcion chanaparhner pntrel, erb imacanq wor K. Areyani tornikn el e ays tari dproc gnum u qani wor nuyn problemn irenq el en unecel, nor orenq @ndunel, wor ow wor 6 tarekan@ lracel e, karogh e avag dasaran @ndunvel. Aysinqn ayd mi orenqov shat tnorenneri u naxararuthyan ashxatakicneri hac@ ktrecin :)) Bayc ete Areyani tor@ ed tariqin chlier, orenqn el cher lini, hetevanqnern el patkeracnum eq. Asatss ayn e, wor mer mot amen inch anhatakanacvats e, petakan, hamakargayinmotecumchka harcerin.
Mariam,
Karogh em xndrel, vor ayn pragmatik u xeloq plannera, voronts patcharov qo 'nkeruhinerits meka qez "diktator" anvanets, manramasnes?! Aydpisi kanxazgatsum unem, vor inch-vor chisht baner es asum ev vor naev masnakioren 'diktatorakan' metodnera aysorva orov grete anxusapeli en. Naxapes shnorhakalutyun "reformneri plani" hamar!
"Bayc nayev past a, vor kasharq chtvogh usanoghnery grete misht lavaguyn shrjanavartnern en eghel, voronq pahum/el en buhi pativy u voroncov el hpartanum en henc en nuyn "kasharaker" dasaxosnery."
Badzardzak chisht ev shat qich lusavorvogh past!!
Artashes jan, aysor hamakargchic heru em linelu orva mets masy - vaghn anpayman kgrem im xeloq mtqeric mi qanisy:) Tepet vstah em, vor ches hamadzaynelu indz het shat banerum.
Մարիամ, ես մի միամիտ հույս ունեմ, որ սերունդների աստիճանական, դանդաղ, բայց անխուսափելի փոփոխությունն է լինելու այն ուժը, որն էլ բերելու է ամենազգալի առաջընթացին. ի՞նչ ես կարծում էս մասին։
Արամազդ ջան, սա էն բացառիկ դեպքերից է, երբ մենք համաձայն ենք: Փաստորեն կա առաջընթաց:-Ճ
Եթե բացառենք հեղափոխությունները, իմ գլխում ընդհանրապես ազգային բնութագրի մեջ որակական խոշոր ու դրական փոփոխության համար հնարավոր շատ սահմանափակ թվով սցենարներ կան. Ա/քո ասած դանդաղ աստիճանական սերնդափոխությունը, պայմանով, որ աճող սերնդի վրա կան տվյալ պահին կողմնակի ազգի/երի հակակշիռ ազգեցություններ /ազդեցությունների հոսքն ու միջոցները, պարզ ա, տարբեր են` հեռուստատեսություն, ինտերնետ,միջմշակութային փոխանակման ծրագրեր, արտագաղթ, տուրիզմի ինտենսիվացում, հիբրիդ ամուսնություններ և այլն. Բ//
ինչ-որ բնական կամ մարդու միջամտությամբ մեծ աղետ, որն իրեն հետևող մի քանի տասնյակ տարիների ընթացքում սոցիալական ոլորտի խնդիրների պատճառով կստիպի մարդկանց ավելի պրագմատիկ, բայց պակաս եսակենտրոն որոշումներ կայացնել իրենց ու իրենց շրջապատողների կյանքի ու կենցաղի բարելավման համար: Ասածս պետք ա որ ճիշտ լինի հատկապես հոմոգեն բնակչություն ունեցող փոքր ազգի համար:
Եթե մի պահ նույնիսկ չուզենամ նշել սովետական պետստանդարտներով ապրելակերպից հեղափոխական անցումը դեպի դեռևս չգիտակցված, անկախություն սահմանող անորոշ ազգային արժեչափեր, ապա վերջին տարիների ընթացքում մենք նաև զերծ չենք մնացել վերը նշածս երկու երևույթներից էլ,հետևաբար ենթադրում եմ, որ առաջընթացի հոտն արդեն պիտի կամաց սկսի փչել:
Մարիամ ջան, "կողմնակի ազգի/երի հակակշիռ ազգեցություններ"-ը միայն առաջընթաց չէ, որ խոստանում են, այլ նաև հետընթաց, դեգրադացիա: Հետընթացի գարշահոտն արդեն խեղդում է, հուսանք որ առաջընթացի հոտը կկարղանա արագորեն գրավել դրա տեղը ...
http://www.168.am/am/articles/7033
Անգլերենում մի շատ լավ բառ կա "truism". չգիտեմ, թե հայերեն ոնց կլինի: A truism is a claim that is so obvious or self-evident as to be hardly worth mentioning, except as a reminder or as a rhetorical or literary device. Ինքնաճշմարտություն երևի հա, չգիտեմ: Գրելիս էդ truism-ների ակնհայտ կողմը ես համարյա միշտ բաց եմ թողնում: Էնպես որ, Արամ ջան, համարիր, որ default համաձայն էի քո հետ առաջընթացի mixed message-ների առումով:
Որպես կանոն մենք քաղաքակրթություն բառը միշտ կապում ենք զարգացման ու առաջընթացի հետ: Մի շատ լավ ֆիլմ կա Նյուրնբերգյան դատավարության մասին, գուցե տեսել եք: Դատավարության ընթացքում սարսափազդու կադրեր են Աուշվիցի (ներեք, եթե հայերենը սխալ եմ գրում) գերիների ճամբարից: Մոռանալու չի հերոսի խոսքերը էդ կադրերը նայելուց հետո: Ասում ա, "I always thought civilization is a good thing. Yet look at what one civilized man can do to another civilized man. I can't believe the names of crimes are also becoming civilized - ethnic cleansing".
Գալիս են պահեր, երբ մտածում ես, որ առաջընթացը հիմա կլիներ հետ գնալ դեպի պրիմիտիվ ու անտեղյակ անցյալ:
Քաղաքակրթությունը սովորաբար նշանակում է ավելի զարգացած զինուժ և ավելի կատարելագործված ոչնչացման միջոցներ: Եվ երբ դրան գումարում ես քաղաքակիրթ ազգերի կայսրապաշտությունը, արդյունքը շատ ցավալի է: Համարյա բոլոր ներկա և անցյալ քաղաքակիրթ ազգերը ունեն մութ ու դաժան էջեր: Օրինակ, Անգլիացիները սիրում են խոսել որ իրենք զարգացրին բազմաթիվ հետամնաց ազգերի: Դրանով նրանք փորձում են իրենք իրենց համար արդարացնել իրենց անմարդկային արարքները այդ ազգերի նկատմամբ: Նույնը վերաբերվում է Ռուսներին, Ամերիկացիներին, Ֆրանսիացիներին և շատ ուրիշ մեծ ազգերի:
Մի անգամ մի «փիսքորեցի» ինձ շշմեցրեց, ասելով, որ իրենք, երբ ոչնչացնում էին հյուս. Ամերիկայի տեղաբնակներին, ի վերուստ տրված առաքելություն էին իրականացնում................. Իսկապես որ, ցանկաացած հանցագործության համար հնարավոր է գտնել մի շաաատ գեղեցիկ արդարացում։
aramazd, aydpisi apushner shat kan Amerikyan kristonyaneri sharkerum. Srank sovorabar avetaranchakanner en bayts nayev kan myus khmberi mej.
Amenametz kronakan apush@, iharke, mer nerkayis nakhagahn e. (Voch, yes Kochariani masin chem asum).
PeaceCorp-i anun@ vabshe mi tveq, sirts xarnum e, sagh shpionner en ... Petq e dranc bolorin vrndel erkric ...
Lav eli, erexeq:) Edqan shat u edqan mijin voraki lrtesner chen linum, tekuz ete amen xmbi mej 1 kam 2n en dzer asats lrtesnery.
Ham el mer haykakan KGB INTELLIGENCE-in el yndhanrapes eq teragnahatum:) Mer erkirn amen tari xmbov lrtesner a berum, crum Hayastani tarber marzer, isk mer lrtesakan teschutyunnern el dzerqnery tsalats voch mi ban chen anum?!;) Aseq, vor naiv mtatselakerp a u tsitsagheli a. Ete lurj himqer kan, togh Hndkastani nman xzen iren mijkaravarakan kontraktn u asen, vor menq kamavorneri kariq chunenq, vorovhetev dranq pchacnum en mer eritasardutyany". Kam vor, ete arjin mi qani tarinerin irenc kariqy kar heravor shrjannerum angelereni usucmann ozhandakelu, hima irenq irenc ayd "araqelutyunn" arden sparel en.
De, Irani arumov haskanali a, vor amerikatsinerin anhrazhehst a razmakan u qaghaqakan amur dirqer unenal mez mot (hence, the unreasonably huge embassy in Am), bayc nayev chi xanagri baroyakan yndunelutyun pntrel mer grassroots sharqerum. Kamavorneri u hayeri mijev host-barekamakan kaperi gaghaparaxosutyuny steghtseluc lav inch kareli er mtatsel? Anhat hayery sksum en aveli lav haskanal u yndunel mijin statistikakan amerikyan qaxaqacun (ardyunqneri drsevorman dzevery chqnnarkem), hetevabar aveli patrast en linum tesenlu Amerikan vorpes barekam erkir. Korpusn yndameny Amerikayi varats aveli mets u lurj razmavarutyan shaghgamy qashoghneri sharqi verjin mkan dern a tanum mer glxum.
Yev heto, ete iranq lrtes en, uremn menq el enq lrtes, vorvehetev menq mer anmijakan masnakcutyunn enq unenum iranc procesnerin. Kareli a asel, vor Peace Corps-utyuny spitak gaghutacman nman mi ban a, bayc voch lrtesakan strategia. Mer inchn en lrtesum, mi harcnogh lini? Mer razmakan bazaneri teghery? Mer dprocnerum sovorghneri tivy? Mer chanaparhnery? Atomakayani teghy? Nman u aveli manramasn informacia UN-i annual reportnerum misht el hraparapkvum a.
Aveli lav a, nayeq "Who Needs the Peace Corps?" filmy. Tom Henksn a xaghum, shat aroghj humorov kino a - kteseq, te vonc en dzerq arnum irenq irenc.
Փիս Քորը ամերիկացիներին ավելի ա պետք քան նրանց ում մոտ են գնում: Ամերիկացիները կարծում են որ իրենք աշխարհից շատ են կտրված որը իհարկե ջ'իշտ ե բնակչութիան մեծ մասի համար:
Բայց Փիս Քորի կամավորները բարզ'րակարգ կրթություն ունեցող մարդիկ են: Հիմնական նպատակը այս մարդկանց աշխարհի հետ ծանոտացնելն է և ուրիշ երկրների մասին սովորել (այսպես կոչված շպիոնությունը): Դրա մեջ ոչ մի վատ բան չկա: Մարիամը ջ'իշտ է - նրանք միայն շաղգամը քաշող մկնիկն են:
Spitak gaghutacumn inchov e aveli lav, Mariam ? Asum es hayer@ tsanotanum en mijin statistikakan amerikacun - da mez petq e ? Inchi woch angliacun, fransiacun, ayl amerikacun ? Kam inchi Irani heghapoxuthyunic heto arajin hertin US Embassy-n varecin ? Worovhetev lrtesneri buyn er. Isk catsrorak lrtesner aynuamenayniv linum en. MI ban e atomakayani teghn imanal qartezov kam
koordinatnerov, bolorovin urish - teghanqn u tegh hasnelu chanaparhnern imanal. Chhashvats, wor PeaceCorp-ic amen Chris, Tom, kam Josh Haysatanum bazmativ @nkeruhiner u tsanotner e dzerq berum, woronq cankacats pahin amen inch karogh en asel u anel ir hamar. Anvnas mkneri mej arnetner el shat kan. Isk marzerum angleren sovorecnelu hamar togh mer kadrerin patrasten, jamanakin marzerum amenalav anglereni usucichnern ein - ur en nranq hima ?
KGB-in chem teragnahatum, bayc chm el geragnahatum. Shat patcharner
kan, woronc hamar kareli er toghnel aydqan otarerkracineri mutq@ Hayastan. KGB-n hima aveli shat tntesakan gortsuneuthyunn e verahskum u nalog havaqum, qan the mtatsum azgayin anvtanguthyan masin. KGB-n cher, wor chkaroghacav kanxel hoktemberi 27-@ ?
Filmn anpayman knayem ... du el "Spy games"-@ nayi, shat irakan baner kan ayd filmum.
Ha, mi ban el asem, hayastanyan HK-neri mets mas@ henc nerqin akanner en, worovhetev mi qani hazar dollarov informacia en vacharum
artasahmancinerin. Hima arden kargin razmavarakan gaghtniq el chi
mnacel, bayc 90-akannein politexniki dasaxosner@ $30-ov aynpisi hodvatsner ein tpum, kam aynpisi gitakan projectner ein anum drsi grnatayin mijocnerov, wor dranic 5 tari araj aydpisi informacian durs talu hamar arnvazn kgndakaharein. Hima gin@ mi qich bardzracel e, mijin grantayin HK-i ashxatoghi ashxatavardz@ 300-500 e, bayc mek el, ashxatanqi bnuyt@ chi poxvel - informacia havaqel Hayastani masin u tal inch wor anhayt fondi, wor kaskatseli npataknerov ogtagortsen, orinak, woroshen planavorel tsneliuthyun@ Hayastanum. El KGB-n inchi dem payqari, ete masamb lutsvum e gortsazrkuthyan problem@, poghern en galis Hayastan, informacia e durs galis, wor@ mez iski petq el chi, worovhetev woch gituthyun unenq, woch krtuthyun, woch el artaqin qaghaqakanuthyun (Hay Dat-ic baci) ...
Ha, moraca en myus, bryusovum angleren parapogh "anvnas" hamaseramol amerikacu masin, kartsem Joshua er anun@. Inchi hamar spanecin US veradarnaluc hashvats orer araj ? Ban er beranic trcrel, the shat ban giter u vtangavor er, the mer KGB-n er nstel "pochin" ? Hamenayn deps pashtonakan, kencaghayin spanuthayn varkats@ hech hamozich chi, manavand wor inqn el "amerikaci" er, hayeri metsamasnuthyan hamar "surb kendani" u gortsn el kaytsaknayin araguthyamb kotskecin u moracan.
Ha-ha-ha, shaghgam qashogh mknikner! :) Yes el mtatsum ei, te inchov en batsatrvum Amerikayi artaqin qaghaqakanutyan sxalnera!! Hima nor haskatsa: vorovhetev ir lrtesakan tsarayutyuna Peace Corps-i anbannerov er irakanatsnum! :):)
Isk ete lurj, skzbum PETUTYUN petq e unenal, vorpeszi PETAKAN gaghtniq unenal. Qani vor aysorva petutyuna ir anvan tsaghrn e (ishxogh REZHIM ka, vor karogh e iren pashtpanel u qez havesin tsetsel, bayts petutyuna shat tuyl e: "missiyai zgatsuma", sense of mission, pastoren batsakayum e, grogha tani!!), amerikatsi kam mozambiktsi zbosashrjiknern u kamavorakannera mer amena-amena-amenachnchin problemn en...
Artashes, gratsd veradzevakerpenq ayspes - erb petuthyun chka, angam zbosashrjiknern u kamavorkanner@ karogh en mets problem linel.
Bayc du Mozambik@ shat es sirum erevum e, arden worerord commenti mej hishum es :)
Isk inch kases verohishyal amerikacu spanuthyan masin ? Da el er "anvnas" patmuthyun ? Ed spanuthyun@ wor asenq Tehranum liner, hima 3-rd hamashxarhayin paterazmn er sksvel, du piti wor indzanic aveli lav imanas amerikacineri bnavoruthyun@, isk estegh gorts@ kotskecin-gnac. Inqn el er che "hayerin angleren sovorecnelu" "anvnas" mission-ov ekel aystegh, bayc haytni chi, the inchov er zbaghvum ?
Post a Comment
<< Home